ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ: Τελευταία Νέα kathimerini.gr
Ρουμπινί: Η Ελλάδα είναι η κορυφή του παγόβουνου
Η κρίση του κρατικού χρέους θα επιδεινωθεί και οι κερδοσκόποι της αγοράς ομολόγων ενδέχεται να στραφούν σε ακόμη μεγαλύτερες οικονομίες, όπως αυτές των ΗΠΑ και της Ιαπωνίας, αφού «σαρώσουν» τα ευάλωτα ευρωπαϊκά κράτη, σύμφωνα με σημερινές εκτιμήσεις του οικονομολόγου Νούριελ Ρουμπινί.
Όπως μεταδίδει το CNBC, ο κ. Ρουμπινί υπογραμμίζει ότι «τα πρόσφατα προβλήματα που αντιμετωπίζει η Ελλάδα είναι απλά και μόνον η κορυφή του παγόβουνου της κρίσης κρατικού χρέους σε πολλές αναπτυγμένες οικονομίες».
«Οι κερδοσκόποι της αγοράς ομολόγων έχουν ήδη βάλει στο στόχαστρο την Ελλάδα, την Ισπανία, την Πορτογαλία, το Ηνωμένο Βασίλειο, την Ιρλανδία και την Ισλανδία, ωθώντας τις αποδόσεις κρατικών ομολόγων σε υψηλότερα επίπεδα. Στο τέλος, ενδέχεται να βάλουν στο στόχαστρο και άλλες χώρες - ακόμη και την Ιαπωνία και τις ΗΠΑ - στις οποίες η δημοσιονομική πολιτική είναι σε μη βιώσιμο μονοπάτι», επισημαίνει ο Νούριελ Ρουμπινί.
Ο Αμερικανός οικονομολόγος, ο οποίος έκρουσε έγκαιρα τον κώδωνα του κινδύνου για την πιστωτική στενότητα, εξέφρασε φόβους ότι η αποτυχία να πάρουμε μαθήματα από την πιστωτική κρίση σημαίνει ότι ελλοχεύει μια μεγαλύτερη, πιο επικίνδυνη κρίση.
«Γίνεται λόγος πολύς για καλύτερο ρυθμιστικό πλαίσιο και εποπτεία του χρηματοοικονομικού συστήματος αλλά ο χρηματοοικονομικός κλάδος έχει επανέλθει στις συνήθεις πρακτικές του - οικοδομεί μόχλευση, εμπλέκεται σε επικίνδυνες επενδυτικές πρακτικές και ανταμείβει με ανάρμοστα μπόνους στελέχη και τρέιντερς - ενώ αντιδρά οργανωμένα στην εφαρμογή καλύτερου ρυθμιστικού και εποπτικού πλαισίου», τονίζει ο Νούριελ Ρουμπινί.
«Οι κυβερνήσεις συζητούν για μεταρρυθμίσεις αλλά σχεδόν καμιά κυβέρνηση δεν τις έχει υλοποιήσει», καταλήγει ο Αμερικανός οικονομολόγος.
www.kathimerini.gr με πληροφορίες από ΑΠΕ-ΜΠΕ
Τρίτη 27 Απριλίου 2010
Σάββατο 17 Απριλίου 2010
ΔΙΑΦΟΡΑ
Η διαφορά μεταξύ ιδιοφυΐας και βλακείας είναι πως η ιδιοφυΐα έχει όρια.
*Ο καλύτερος τρόπος για να κρατάς το λόγο σου είναι να μη τον δίνεις.
*Όσο απλόν είναι να περιπλέξεις τα πράγματα, τόσο περίπλοκον είναι να τ' απλοποιήσεις.
*Όταν ένας άντρας ανοίγει τη πόρτα του αυτοκινήτου στη σύζυγο, δύο πράγματα μπορεί να συμβαίνουν: είναι καινούρια σύζυγος ή είναι καινούριο αυτοκίνητο.
*Οι άντρες που 'χουνε τρυπήσει τ' αφτιά τους είναι καλά προετοιμασμένοι για γάμο. Έχουνε νιώσει πόνο κι έχουν αγοράσει κοσμήματα.
*Μην εκνευρίζεσαι αν ο γείτονάς σου έχει το στέρεο ανοιχτό στις 2 το πρωί. Τηλεφώνησέ του στις 4 και πες του πόσο σου άρεσε.
*Φυσικά κι υπάρχει πολλή γνώση στα πανεπιστήμια. Οι πρωτοετείς φέρνουν λίγη, οι τελειόφοιτοι δε παίρνουνε πολλή κι έτσι συσσωρεύεται.
*Καταλαβαίνεις ότι γέρασες από τη στιγμή που τα κεριά κοστίζουνε περισσότερο από τη τούρτα.
*Οι ληστές ζητάνε τα λεφτά ή τη ζωή σου. Οι γυναίκες και τα δυο.
*Το μόνο κοινό που 'χουνε το National Geographic και το Playboy είν' ότι σου επιτρέπουν να δεις πολλά μέρη που ποτέ δε θα επισκεφτείς.
*Επιτυχημένος άντρας είναι κείνος που βγάζει περισσότερα λεφτά απ' όσα μπορεί να ξοδέψει η γυναίκα του. Επιτυχημένη γυναίκα είν' αυτή που μπορεί να βρει τέτοιον άντρα.
*Οι ατέλειωτες συζητήσεις για το γυναικείο οργασμό είναι σχεδόν το μόνο πράγμα που επιβίωσε από τη δεκαετία του '70.
*Η σκληρή δουλειά δε σκότωσε ποτέ κανέναν, αλλά γιατί να παίζουμε με τη τύχη μας;
*Ο άνθρωπος που χαμογελά όταν όλα πάνε στραβά έχει σκεφτεί κάποιον να ρίξει το φταίξιμο.
*Οικονομολόγος είν' ένας άνθρωπος που θα ξέρει αύριο γιατί αυτά που προέβλεψε χτες δε συμβήκανε σήμερα.
... ΚΑΙ ΤΕΛΟΣ ΚΑΤΙ ΠΟΥ ΕΙΝΑΙ ΚΑΙ ΣΥΓΧΡΟΝΟ! (βλ. Ελληνική οικονομική κατάσταση και Δ.Ν.Τ)...
- Πόσα θέλετε γιατρέ για να μου βγάλετε το χαλασμένο δόντι;
- 20.000 δρχ.
- 20 χιλιάρικα για δουλειά λίγων λεπτών;
- Αν θέλετε μπορώ να κάνω την εξαγωγή πάρα πολύ αργά.
Η διαφορά μεταξύ ιδιοφυΐας και βλακείας είναι πως η ιδιοφυΐα έχει όρια.
*Ο καλύτερος τρόπος για να κρατάς το λόγο σου είναι να μη τον δίνεις.
*Όσο απλόν είναι να περιπλέξεις τα πράγματα, τόσο περίπλοκον είναι να τ' απλοποιήσεις.
*Όταν ένας άντρας ανοίγει τη πόρτα του αυτοκινήτου στη σύζυγο, δύο πράγματα μπορεί να συμβαίνουν: είναι καινούρια σύζυγος ή είναι καινούριο αυτοκίνητο.
*Οι άντρες που 'χουνε τρυπήσει τ' αφτιά τους είναι καλά προετοιμασμένοι για γάμο. Έχουνε νιώσει πόνο κι έχουν αγοράσει κοσμήματα.
*Μην εκνευρίζεσαι αν ο γείτονάς σου έχει το στέρεο ανοιχτό στις 2 το πρωί. Τηλεφώνησέ του στις 4 και πες του πόσο σου άρεσε.
*Φυσικά κι υπάρχει πολλή γνώση στα πανεπιστήμια. Οι πρωτοετείς φέρνουν λίγη, οι τελειόφοιτοι δε παίρνουνε πολλή κι έτσι συσσωρεύεται.
*Καταλαβαίνεις ότι γέρασες από τη στιγμή που τα κεριά κοστίζουνε περισσότερο από τη τούρτα.
*Οι ληστές ζητάνε τα λεφτά ή τη ζωή σου. Οι γυναίκες και τα δυο.
*Το μόνο κοινό που 'χουνε το National Geographic και το Playboy είν' ότι σου επιτρέπουν να δεις πολλά μέρη που ποτέ δε θα επισκεφτείς.
*Επιτυχημένος άντρας είναι κείνος που βγάζει περισσότερα λεφτά απ' όσα μπορεί να ξοδέψει η γυναίκα του. Επιτυχημένη γυναίκα είν' αυτή που μπορεί να βρει τέτοιον άντρα.
*Οι ατέλειωτες συζητήσεις για το γυναικείο οργασμό είναι σχεδόν το μόνο πράγμα που επιβίωσε από τη δεκαετία του '70.
*Η σκληρή δουλειά δε σκότωσε ποτέ κανέναν, αλλά γιατί να παίζουμε με τη τύχη μας;
*Ο άνθρωπος που χαμογελά όταν όλα πάνε στραβά έχει σκεφτεί κάποιον να ρίξει το φταίξιμο.
*Οικονομολόγος είν' ένας άνθρωπος που θα ξέρει αύριο γιατί αυτά που προέβλεψε χτες δε συμβήκανε σήμερα.
... ΚΑΙ ΤΕΛΟΣ ΚΑΤΙ ΠΟΥ ΕΙΝΑΙ ΚΑΙ ΣΥΓΧΡΟΝΟ! (βλ. Ελληνική οικονομική κατάσταση και Δ.Ν.Τ)...
- Πόσα θέλετε γιατρέ για να μου βγάλετε το χαλασμένο δόντι;
- 20.000 δρχ.
- 20 χιλιάρικα για δουλειά λίγων λεπτών;
- Αν θέλετε μπορώ να κάνω την εξαγωγή πάρα πολύ αργά.
Τάδε έφη Χάρρυ Κλυνν
Ατάκες του Χάρρυ Κλυνν από το ομώνυμο site (www.harry-klynn.gr):
O άνθρωπος που ανακάλυψε το ξυπνητήρι πρέπει να πίστευε ότι οι άνθρωποι
κοιμούνται πολύ ή δουλεύουν λίγο...
Mία γκόμενα στο αυτοκίνητο αξίζει όσο δέκα στην αντζέντα...
Όλοι θέλουν να πάνε στον Παράδεισο, αλλά κανείς δε θέλει να πεθάνει...
Aκρίβεια σου λέει μετά... Έτσι όπως πάνε τα πράγματα σε λίγο θα
ξεχάσουμε πως να καταπίνουμε...
Mπριζόλα είναι το αντικείμενο από κρέας, που μόλις πληροφορηθείς την
τιμή του, παραγγέλνεις μακαρονάδα.
Tα νοίκια ανεβαίνουν, τα τρόφιμα ανεβαίνουν, τα καύσιμα ανεβαίνουν, τα
ρούχα ανεβαίνουν...
Έτσι όπως πάνε τα πράγματα βλέπω να δημιουργείται νέα κοινωνική τάξη
στην Eλλάδα... Oι νεόπτωχοι!
Mε τις απεργίες της ΔEH, σώθηκα. Έχω να δω τη γυναίκα μου μια εβδομάδα.
Παρακολουθώ στη Bουλή τις συνεδριάσεις και τρελαίνομαι...
Aνεβαίνει κάποιος στο βήμα, μιλάει μισή ώρα χωρίς να λέει τίποτα, οι
μισοί από κάτω κοιμούνται, οι άλλοι μισοί πάνε για κατούρημα και στο
τέλος όλοι διαφωνούνε...
Tα ωραιότερα Eλληνικά τα ακούς στην τηλεόραση... " Tο θύμα δέχτηκε
πισώπλατα μια μαχαιριά στο στήθος... "
H Δημοκρατία σου δίνει το δικαίωμα να πεις αυτό που σκέπτεσαι, ακόμα κι
όταν δεν είσαι σε θέση να σκέπτεσαι...
H εγκληματικότητα έχει παραγίνει στην Aθήνα. Tις προάλλες ένας
κουκουλοφόρος λήστεψε μία τράπεζα και καθώς έβγαινε από την τράπεζα με
τα λεφτά σε μια πλαστική σακούλα... Tον λήστεψαν.
Πάντως, για όσους αναρωτιούνται τι θα ψηφίσω στις εκλογές που μας
έρχονται, δηλώνω πως δε θα ψηφίσω το κόμμα εκείνο που θα υποσχεθεί ότι
θα κάνει σΔ αυτή τη χώρα το μεγαλύτερο καλό...
Θα ψηφίσω το κόμμα εκείνο, που θα φροντίσει να κάνει σΔ αυτή τη χώρα το
μικρότερο κακό...
Όσο πιο φτηνός είναι ο πολιτικός, τόσο ακριβότερα στοιχίζει στη χώρα...
Στην Eλλάδα την άγνοια τη λέμε ψυχραιμία.
Ποιό Eλληνοτουρκικό και ποιό Eλληνοβαλκανικό...
Ατάκες του Χάρρυ Κλυνν από το ομώνυμο site (www.harry-klynn.gr):
O άνθρωπος που ανακάλυψε το ξυπνητήρι πρέπει να πίστευε ότι οι άνθρωποι
κοιμούνται πολύ ή δουλεύουν λίγο...
Mία γκόμενα στο αυτοκίνητο αξίζει όσο δέκα στην αντζέντα...
Όλοι θέλουν να πάνε στον Παράδεισο, αλλά κανείς δε θέλει να πεθάνει...
Aκρίβεια σου λέει μετά... Έτσι όπως πάνε τα πράγματα σε λίγο θα
ξεχάσουμε πως να καταπίνουμε...
Mπριζόλα είναι το αντικείμενο από κρέας, που μόλις πληροφορηθείς την
τιμή του, παραγγέλνεις μακαρονάδα.
Tα νοίκια ανεβαίνουν, τα τρόφιμα ανεβαίνουν, τα καύσιμα ανεβαίνουν, τα
ρούχα ανεβαίνουν...
Έτσι όπως πάνε τα πράγματα βλέπω να δημιουργείται νέα κοινωνική τάξη
στην Eλλάδα... Oι νεόπτωχοι!
Mε τις απεργίες της ΔEH, σώθηκα. Έχω να δω τη γυναίκα μου μια εβδομάδα.
Παρακολουθώ στη Bουλή τις συνεδριάσεις και τρελαίνομαι...
Aνεβαίνει κάποιος στο βήμα, μιλάει μισή ώρα χωρίς να λέει τίποτα, οι
μισοί από κάτω κοιμούνται, οι άλλοι μισοί πάνε για κατούρημα και στο
τέλος όλοι διαφωνούνε...
Tα ωραιότερα Eλληνικά τα ακούς στην τηλεόραση... " Tο θύμα δέχτηκε
πισώπλατα μια μαχαιριά στο στήθος... "
H Δημοκρατία σου δίνει το δικαίωμα να πεις αυτό που σκέπτεσαι, ακόμα κι
όταν δεν είσαι σε θέση να σκέπτεσαι...
H εγκληματικότητα έχει παραγίνει στην Aθήνα. Tις προάλλες ένας
κουκουλοφόρος λήστεψε μία τράπεζα και καθώς έβγαινε από την τράπεζα με
τα λεφτά σε μια πλαστική σακούλα... Tον λήστεψαν.
Πάντως, για όσους αναρωτιούνται τι θα ψηφίσω στις εκλογές που μας
έρχονται, δηλώνω πως δε θα ψηφίσω το κόμμα εκείνο που θα υποσχεθεί ότι
θα κάνει σΔ αυτή τη χώρα το μεγαλύτερο καλό...
Θα ψηφίσω το κόμμα εκείνο, που θα φροντίσει να κάνει σΔ αυτή τη χώρα το
μικρότερο κακό...
Όσο πιο φτηνός είναι ο πολιτικός, τόσο ακριβότερα στοιχίζει στη χώρα...
Στην Eλλάδα την άγνοια τη λέμε ψυχραιμία.
Ποιό Eλληνοτουρκικό και ποιό Eλληνοβαλκανικό...
Και τρίτο κύμα άτακτης φυγής καταθέσεων στο εξωτερικό
Αυτή τη φορά, κομβικό ρόλο παίζουν δικηγορικά γραφεία στην Κύπρο
Του Γιωργου Mαντελα
Υπάρχει τρίτο κύμα φυγής κεφαλαίων από την Ελλάδα προς το εξωτερικό; Αυτό είναι ένα από τα πρακτικά ερωτήματα, στο οποίο καλούνται να απαντήσουν οι τραπεζίτες την ώρα που πρέπει να διαχειριστούν την εν εξελίξει κρίση και να σχεδιάσουν την επόμενη μέρα του χρηματοπιστωτικού συστήματος. Κατηγορηματική απάντηση, σε κάθε περίπτωση, δεν μπορεί να δοθεί. Και αυτό για πρακτικούς λόγους. Για παράδειγμα, θα πρέπει πρώτα να ξεκαθαρισθεί αν σταμάτησε ποτέ η φυγή καταθετικών κεφαλαίων από ελληνικές τράπεζες, η οποία ξεκίνησε τον Δεκέμβριο που μας πέρασε και με μικρά διαλείμματα συνεχίζεται έως και σήμερα.
Οι ίδιοι οι τραπεζίτες παραδέχονται ότι αν θέλουμε να είμαστε πιο ακριβείς, οι περίοδοι των τελευταίων «ηρωικών εξόδων» είναι τρεις και συγκεκριμένα:
Α) Οταν κυκλοφόρησε -στα τέλη του περασμένου Νοεμβρίου- η φήμη ότι το υπουργείο Οικονομικών σχεδιάζει την επιβολή καθολικού πόθεν έσχες, γεγονός το οποίο θα είχε ως αποτέλεσμα το σπάσιμο του τραπεζικού απορήτου. Τότε ήταν πολλοί εκείνοι που έβγαλαν τα λεφτά τους στο εξωτερικό για ευνόητους λόγους.
Β) Οταν άρχισε να εντείνεται η φημολογία σχετικά με την επόμενη μέρα της ελληνικής οικονομίας και το ενδεχόμενο κατάρρευσής της, λόγω αδυναμίας δανεισμού της χώρας. Χρονικά η περίοδος αυτή εντοπίζεται τον περασμένο Ιανουάριο, οπότε και σημειώθηκε το δεύτερο κύμα φυγής.
Γ) Ουρά του δεύτερου κύματος φαίνεται ότι είναι το σημερινό, το οποίο βρίσκεται σε εξέλιξη, κυρίως ορμώμενο από μια υφέρπουσα σεναριολογία ως προς την απίθανη εκδοχή επιστροφής της δραχμής και τη συνεπαγόμενη κατάρρευση της ισοτιμίας του νομίσματος.
Κορυφαίες τραπεζικές πηγές έλεγαν στην «Κ» ότι από τις δύο πρώτες περιόδους φυγής κεφαλαίων, οι καταθετικές βάσεις στην Ελλάδα έχασαν περί τα 8 με 10 δισ. ευρώ. Ενδεχομένως ο υπολογισμός να είναι λίγο συντηρητικός, αλλά σύμφωνα με όλες τις ενδείξεις δεν απέχει και πολύ από την πραγματικότητα. Το βασικό ζητούμενο είναι πού θα φτάσει η «αιμορραγία» της τρίτης περιόδου, που βρίσκεται ακόμα σε εξέλιξη. Πάντως, ακραίες μορφές της δεν έχουν ακόμα παρατηρηθεί, όπως διαβεβαιώνεται αρμοδίως.
Εχει παρατηρηθεί, όμως, κάτι άλλο. Οπως γίνεται γνωστό στην «Κ» τον τελευταίο καιρό πληθαίνουν οι αποστολές στην Κύπρο, κυρίως, Ελλαδιτών δικηγόρων, οι οποίοι πηγαίνουν εκεί για έναν και μοναδικό σκοπό: τη σύσταση εταιρειών, για λογαριασμό πελατών τους, στις οποίες μεταφέρονται περιουσιακά στοιχεία ή μέσω των οποίων γίνεται η μεταφορά κεφαλαίων σε τράπεζες του νησιού. Το εταιρικό νομοθετικό καθεστώς στην Κύπρο επιτρέπει, όπως υποστηρίζεται, την άμεση «τακτοποίηση» όλων των εκκρεμοτήτων που έχουν να κάνουν με τη σύσταση αυτών των σχημάτων. Ακόμα και μέσα σε 48 ώρες. Τη δουλειά αναλαμβάνουν τοπικά δικηγορικά γραφεία, τα οποία φέρνουν σε πέρας και τυχόν λογιστικές εκκρεμότητες, δίνοντας λύσεις σε όποια προβλήματα παρουσιάζονται. Είναι δε τόσο στενές οι σχέσεις τους με τις τοπικές τράπεζες, ώστε πολλά από τα προβλήματα που τυχόν παρουσιάζονται λύνονται διά... τηλεφώνου, όπως υποστηρίζουν αυτόπτες μάρτυρες.
Ολα τα παραπάνω, βεβαίως, δεν αποκλείεται να ενέχουν αρκετή δόση υπερβολής, όπως συνέβη άλλωστε και με τα δύο πρώτα κύματα φυγής κεφαλαίων στο εξωτερικό. Τότε, μεταξύ άλλων, λεγόταν και γραφόταν ότι έως το τέλος Δεκεμβρίου είχαν φύγει από τη χώρα μας περί τα 25 δισ. ευρώ. Αν είχε γίνει αυτό, τότε το τραπεζικό σύστημα της χώρας μας, που «μετράει» συνολικά 250 δισ. ευρώ καταθέσεις, θα είχε καταρρεύσει. Συνεπώς, σε τέτοιες περιόδους, η υπερβολή είναι στοιχείο της καθημερινότητας. Γεγονός όμως αποτελεί ότι το κλίμα στην αγορά ήταν και παραμένει αρνητικό και αυτό αντανακλάται και στις τραπεζικές εργασίες, ειδικά στο κομμάτι των καταθέσεων...
http://news.kathimerini.gr/4dcgi/_w_articles_economyepix_2_28/03/2010_395713
Αυτή τη φορά, κομβικό ρόλο παίζουν δικηγορικά γραφεία στην Κύπρο
Του Γιωργου Mαντελα
Υπάρχει τρίτο κύμα φυγής κεφαλαίων από την Ελλάδα προς το εξωτερικό; Αυτό είναι ένα από τα πρακτικά ερωτήματα, στο οποίο καλούνται να απαντήσουν οι τραπεζίτες την ώρα που πρέπει να διαχειριστούν την εν εξελίξει κρίση και να σχεδιάσουν την επόμενη μέρα του χρηματοπιστωτικού συστήματος. Κατηγορηματική απάντηση, σε κάθε περίπτωση, δεν μπορεί να δοθεί. Και αυτό για πρακτικούς λόγους. Για παράδειγμα, θα πρέπει πρώτα να ξεκαθαρισθεί αν σταμάτησε ποτέ η φυγή καταθετικών κεφαλαίων από ελληνικές τράπεζες, η οποία ξεκίνησε τον Δεκέμβριο που μας πέρασε και με μικρά διαλείμματα συνεχίζεται έως και σήμερα.
Οι ίδιοι οι τραπεζίτες παραδέχονται ότι αν θέλουμε να είμαστε πιο ακριβείς, οι περίοδοι των τελευταίων «ηρωικών εξόδων» είναι τρεις και συγκεκριμένα:
Α) Οταν κυκλοφόρησε -στα τέλη του περασμένου Νοεμβρίου- η φήμη ότι το υπουργείο Οικονομικών σχεδιάζει την επιβολή καθολικού πόθεν έσχες, γεγονός το οποίο θα είχε ως αποτέλεσμα το σπάσιμο του τραπεζικού απορήτου. Τότε ήταν πολλοί εκείνοι που έβγαλαν τα λεφτά τους στο εξωτερικό για ευνόητους λόγους.
Β) Οταν άρχισε να εντείνεται η φημολογία σχετικά με την επόμενη μέρα της ελληνικής οικονομίας και το ενδεχόμενο κατάρρευσής της, λόγω αδυναμίας δανεισμού της χώρας. Χρονικά η περίοδος αυτή εντοπίζεται τον περασμένο Ιανουάριο, οπότε και σημειώθηκε το δεύτερο κύμα φυγής.
Γ) Ουρά του δεύτερου κύματος φαίνεται ότι είναι το σημερινό, το οποίο βρίσκεται σε εξέλιξη, κυρίως ορμώμενο από μια υφέρπουσα σεναριολογία ως προς την απίθανη εκδοχή επιστροφής της δραχμής και τη συνεπαγόμενη κατάρρευση της ισοτιμίας του νομίσματος.
Κορυφαίες τραπεζικές πηγές έλεγαν στην «Κ» ότι από τις δύο πρώτες περιόδους φυγής κεφαλαίων, οι καταθετικές βάσεις στην Ελλάδα έχασαν περί τα 8 με 10 δισ. ευρώ. Ενδεχομένως ο υπολογισμός να είναι λίγο συντηρητικός, αλλά σύμφωνα με όλες τις ενδείξεις δεν απέχει και πολύ από την πραγματικότητα. Το βασικό ζητούμενο είναι πού θα φτάσει η «αιμορραγία» της τρίτης περιόδου, που βρίσκεται ακόμα σε εξέλιξη. Πάντως, ακραίες μορφές της δεν έχουν ακόμα παρατηρηθεί, όπως διαβεβαιώνεται αρμοδίως.
Εχει παρατηρηθεί, όμως, κάτι άλλο. Οπως γίνεται γνωστό στην «Κ» τον τελευταίο καιρό πληθαίνουν οι αποστολές στην Κύπρο, κυρίως, Ελλαδιτών δικηγόρων, οι οποίοι πηγαίνουν εκεί για έναν και μοναδικό σκοπό: τη σύσταση εταιρειών, για λογαριασμό πελατών τους, στις οποίες μεταφέρονται περιουσιακά στοιχεία ή μέσω των οποίων γίνεται η μεταφορά κεφαλαίων σε τράπεζες του νησιού. Το εταιρικό νομοθετικό καθεστώς στην Κύπρο επιτρέπει, όπως υποστηρίζεται, την άμεση «τακτοποίηση» όλων των εκκρεμοτήτων που έχουν να κάνουν με τη σύσταση αυτών των σχημάτων. Ακόμα και μέσα σε 48 ώρες. Τη δουλειά αναλαμβάνουν τοπικά δικηγορικά γραφεία, τα οποία φέρνουν σε πέρας και τυχόν λογιστικές εκκρεμότητες, δίνοντας λύσεις σε όποια προβλήματα παρουσιάζονται. Είναι δε τόσο στενές οι σχέσεις τους με τις τοπικές τράπεζες, ώστε πολλά από τα προβλήματα που τυχόν παρουσιάζονται λύνονται διά... τηλεφώνου, όπως υποστηρίζουν αυτόπτες μάρτυρες.
Ολα τα παραπάνω, βεβαίως, δεν αποκλείεται να ενέχουν αρκετή δόση υπερβολής, όπως συνέβη άλλωστε και με τα δύο πρώτα κύματα φυγής κεφαλαίων στο εξωτερικό. Τότε, μεταξύ άλλων, λεγόταν και γραφόταν ότι έως το τέλος Δεκεμβρίου είχαν φύγει από τη χώρα μας περί τα 25 δισ. ευρώ. Αν είχε γίνει αυτό, τότε το τραπεζικό σύστημα της χώρας μας, που «μετράει» συνολικά 250 δισ. ευρώ καταθέσεις, θα είχε καταρρεύσει. Συνεπώς, σε τέτοιες περιόδους, η υπερβολή είναι στοιχείο της καθημερινότητας. Γεγονός όμως αποτελεί ότι το κλίμα στην αγορά ήταν και παραμένει αρνητικό και αυτό αντανακλάται και στις τραπεζικές εργασίες, ειδικά στο κομμάτι των καταθέσεων...
http://news.kathimerini.gr/4dcgi/_w_articles_economyepix_2_28/03/2010_395713
Σάββατο 10 Απριλίου 2010
Αλβιν Τόφλερ, το τρίτο κύμα
Από την ουτοπία στην «πρακτοπία»
Ο συγγραφέας Alvin Toffler μιλάει στους Dijana Sulic - Weronika Zarachowicz, BHMA 25 Δεκεμβρίου 1998
Τι διαφοροποιεί τον 20ό αιώνα από τους προηγουμένους;
- «Ο 20ός αιώνας είδε την εξαιρετικά γρήγορη εξάπλωση του βιομηχανικού πολιτισμού σε διάφορα σημεία του πλανήτη. Αλλά συγχρόνως, στα μέσα του αιώνα, άρχισε να εμφανίζεται ένα νέο είδος οικονομίας και κοινωνίας, ένα "τρίτο κύμα πολιτισμού". Το πρώτο ήταν αγροτικό, το δεύτερο βιομηχανικό ενώ σήμερα η οικονομία και η κοινωνία βασίζονται στη γνώση. Πρόκειται για μια κυρίαρχη ιστορική αλλαγή την οποία πιστεύω ότι θα θυμάται ο κόσμος για αιώνες από σήμερα».
Συμφωνείτε ότι ο 20ός αιώνας ήταν ο πιο αιματηρός στην ιστορία της ανθρωπότητας;
- «Αμφιβάλλω. Από άποψης απολύτων αριθμών πόσοι σκοτώθηκαν, τραυματίστηκαν, ακρωτηριάστηκαν ή καταστράφηκαν με κάποιον τρόπο , ο 20ός αιώνας είναι ο πιο αιματηρός. Αλλά αν αναλογιστείτε τους ατελείωτους πολέμους που σημάδεψαν διάφορα μέρη του κόσμου κατά την Ιστορία και κάνετε τη σύγκριση με το μέγεθος του ζωντανού πληθυσμού εκείνης της εποχής, μπορεί και να μην είναι».
Αν έπρεπε να συνοψίσετε τον 20ό αιώνα, ποια είναι τα ορόσημα που θα επισημαίνατε;
- «Η εμφάνιση ενός νέου τρόπου ζωής που βασίζεται σε νέες εφαρμογές της γνώσης για τη δημιουργία πλούτου και σε νέα σχήματα κοινωνικής οργάνωσης. Αυτό άρχισε λίγο μετά τον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο. Δεν μπορούμε βεβαίως να αγνοήσουμε τα κρίσιμα σημεία καμπής του αιώνα, έναν πόλεμο που μαινόταν κατά διαστήματα από το 1914 ως το 1945, με ένα διάλειμμα ειρήνης, και τον Πρώτο σχεδόν Παγκόσμιο Πόλεμο. Δεν μπορούμε να αγνοήσουμε τον Ψυχρό Πόλεμο, ο οποίος έφερε πρώτη φορά στο προσκήνιο την απειλή της παγκόσμιας αποτέφρωσης».
Η καμπή του αιώνα και της χιλιετίας έχει σημαντική ψυχολογική επίδραση στους ανθρώπους ανά τον κόσμο. Πιστεύετε ότι υπάρχουν λόγοι για να φοβάται κανείς;
- «Οχι. Το έτος 2000 είναι παντελώς αδιάφορο σε πολλές κουλτούρες που δεν μοιράζονται το ίδιο ημερολόγιο με τη Δύση ενώ είναι ένα αυθαίρετο δημιούργημα του ημερολογίου αυτού. Υπάρχουν πολλά πράγματα να φοβηθούμε και να μας κάνουν να ανησυχήσουμε αλλά δεν είναι αποτέλεσμα της ιδιαιτερότητας αυτής του ημερολογίου».
Τι πιστεύετε ότι πρέπει να φοβηθούμε στο μέλλον;
- «Πιστεύω ότι πρέπει να φοβηθούμε τη γεωπολιτική σύγκρουση. Μετακινούμαστε από ένα διχοτομημένο κόσμο σε έναν τριχοτομημένο. Για έναν ή δύο αιώνες η βασική κατανομή της εξουσίας στον πλανήτη ήταν μεταξύ του βιομηχανοποιημένου σταδίου και του αγροτικού εξαγωγικού. Αυτό που καταφέραμε με την άνοδο της εκβιομηχάνισης και της αποικιοκρατίας τον 19ο αιώνα και την ανάπτυξη βιομηχανοποιημένων κοινωνιών αυτό τον αιώνα ήταν να μοιράσουμε τον κόσμο σε ένα διώροφο σπίτι: οι αγροτικοί πληθυσμοί στο κάτω πάτωμα, οι βιομηχανοποιημένοι στο επάνω. Σήμερα συντελείται μια βαθιά αλλαγή σε αυτή την κατανομή εξουσίας. Προσθέτουμε έναν τρίτο όροφο στο σπίτι. Στην κορυφή, τουλάχιστον προς το παρόν, βλέπουμε οικονομίες και κοινωνίες που βασίζονται στη γνώση. Αυτή δεν είναι αναγκαστικά μόνιμη κατανομή εξουσίας. Ο κίνδυνος που αντιμετωπίζουμε στο μέλλον προκύπτει από το γεγονός ότι οι νέοι τρόποι ζωής αποτελούν πρόκληση για τις ελίτ των προηγούμενων πολιτισμών και αυτή η σύγκρουση καταλήγει πάντα σε διαμάχη και ενίοτε σε βία».
Η γνώση θα παίζει κυρίαρχο ρόλο τον επόμενο αιώνα;
- «Μεταχειρίζομαι τον όρο γνώση με την πολύ ευρεία έννοια για να συμπεριλάβω πληροφορίες, δεδομένα, εικόνες, ιδέες, σύμβολα αλλά και την αντι-γνώση και την παραπληροφόρηση. Ολη αυτή η δυσνόητη διάρθρωση αλλάζει πολύ γρήγορα και έχει μεταβάλει τη σχέση της με τον τρόπο με τον οποίο οι άνθρωποι δημιουργούν πλούτο».
Ποιος θα έχει τον έλεγχο των νέων πόρων της γνώσης;
-«Το ερώτημα που προκύπτει όταν μιλάμε για την τριχοτόμηση της δύναμης είναι το εξής: Αυτή θα φέρει μια νεοαποικιοκρατία με τις πλούσιες σε πληροφορία χώρες, τρόπος του λέγειν, στην κορυφή; Η απάντησή μου είναι όχι, γιατί η γνώση δεν είναι το ίδιο είδος πόρου με τους προηγούμενους πόρους που χρησιμοποιούσε η οικονομία. Η ουσία της σημερινής οικονομικής δύναμης δεν βασίζεται στις υλικές εγκαταστάσεις αλλά στη γνώση που χρησιμοποιείται στην οικονομία. Σε μια παγκόσμια οικονομία τρίτου κύματος είναι πολύ πιο δύσκολο να κρατάει κανείς "κλειδωμένη" τη γνώση από όσο είναι να κρατάει τα εργοστάσια σε έναν τόπο. Και η γνώση δεν μπορεί να κρατείται "εμφιαλωμένη" επ' άπειρον, ακόμη και με μέτρα προστασίας της πνευματικής ιδιοκτησίας, ούτε μπορεί να μονοπωλείται επ' άπειρον. Υπάρχει μια επαναστατική διαφορά μεταξύ μιας οικονομίας που βασίζεται στη γνώση και όλων των προηγούμενων οικονομιών. Στην περίπτωση των αγροτικών οικονομιών, αν εγώ χρησιμοποιώ τη γη, εσύ δεν μπορείς να τη χρησιμοποιείς συγχρόνως. Στην περίπτωση των βιομηχανικών οικονομιών, αν εγώ χρησιμοποιώ τα εργοστάσια, εσύ δεν μπορείς να τα χρησιμοποιείς συγχρόνως. Στην περίπτωση της γνώσης, αν εγώ χρησιμοποιώ τη γνώση, μπορείς και εσύ να τη χρησιμοποιείς συγχρόνως. Και αν τη χρησιμοποιούμε έξυπνα και δημιουργικά, μπορούμε να παράγουμε και άλλη».
Πιστεύετε ότι η δύναμη τον επόμενο αιώνα θα μετατοπιστεί από τους πολιτικούς στους επιστήμονες;
- «Δεν είναι τόσο απλό. Για τους συμβατικούς οικονομολόγους οι αποκαλούμενοι "συντελεστές της παραγωγής" ήταν πάντα η γη, η εργασία και το κεφάλαιο. Αν υπάρχει κάποιος που πιστεύει ότι αυτό ισχύει ακόμη, χρειάζεται μαθήματα επιμόρφωσης. Γιατί η γνώση σήμερα δεν είναι απλώς ένας από τους συντελεστές της παραγωγής αλλά είναι ο κυριότερος συντελεστής της παραγωγής στις αναδυόμενες οικονομίες τρίτου κύματος: με τη σωστή γνώση, στα σωστά χέρια, τη σωστή στιγμή και στον σωστό τόπο, χρειάζεσαι λιγότερη γη, λιγότερη εργασία και μικρότερο κεφάλαιο για να παράγεις το ίδιο αποτέλεσμα. Η γνώση λοιπόν είναι το απόλυτο υποκατάστατο των άλλων συντελεστών της παραγωγής. Αλλάζει τον ρόλο της γραφειοκρατίας έναντι των δικτύων· μεταβάλλει τη δύναμη των ατόμων που αποκαλούνται "φύλακες εισόδου" της γνώσης εντός των οργανισμών· δυσχεραίνει το έργο των κυβερνήσεων που επιθυμούν να ελέγχουν τις πληροφορίες που λαμβάνουν οι πολίτες τους· ανοίγει τεράστιες δυνατότητες για νέα είδη δημοκρατίας αλλά και τεράστιες δυνατότητες για νέες μορφές κακού».
Τα κέντρα εξουσίας του 21ου αιώνα θα είναι συγκεντρωμένα γύρω από άτομα, επιχειρήσεις ή παγκόσμιους οργανισμούς;
-«Το Internet, ως ένα παράδειγμα της αναδυόμενης τεχνολογίας της πληροφορίας, έχει την ιδιότητα να αυξάνει ριζικά τη δύναμη των ατόμων. Δίνει τη δυνατότητα σε ένα μεμονωμένο άτομο να επικοινωνεί με εκατομμύρια ανθρώπους. Ενας και μόνο εξόριστος βιρμανός φοιτητής που συνδέθηκε με το Internet κατάφερε να οργανώσει διαμαρτυρία κατά του καθεστώτος της Βιρμανίας, ικανή να πείσει αρκετές επιχειρήσεις να αποσύρουν τις επενδύσεις τους από τη χώρα».
Πώς θα εξελιχθεί ο ρόλος αυτός των ατόμων τον επόμενο αιώνα;
- «Ζούμε σε μια επαναστατική περίοδο. Κανένας δεν γνωρίζει το μέλλον με σιγουριά και κανένας δεν γνωρίζει πώς θα κατανέμεται η εξουσία σε 100 χρόνια από σήμερα. Αλλά οι επόμενες γενιές θα δουν αρκετά καινούργια φαινόμενα. Ενα από αυτά είναι η ενίσχυση της δύναμης νέων και περίεργων παικτών, ανθρώπων που συμμετέχουν στο παιχνίδι της γνώσης. Στις ΗΠΑ, λ.χ., ένα και μόνο άτομο, ονόματι Ματ Ντρατζ, μπήκε στο Internet και δημιούργησε την προσωπική του καθημερινή εφημερίδα. Αυτός έβγαλε πρώτος την ιστορία με τη Μόνικα Λιουίνσκι η οποία ταρακούνησε το πολιτικό οικοδόμημα των ΗΠΑ επί έξι μήνες. Ενα άτομο όχι ένα πολιτικό κόμμα ούτε μια επιχείρηση ούτε μια θρησκεία , μονάχα ένα άτομο με την υποστήριξη της νέας τεχνολογίας της πληροφορίας».
Πώς θα ορίζατε έναν πρωτοπόρο για τον 21ο αιώνα;
- «Εχουμε χιλιάδες, εκατομμύρια πρωτοπόρους οι οποίοι είναι σήμερα στρατιώτες, κατά κάποιον τρόπο, σε αυτή την επανάσταση. Είναι συνηθισμένοι άνθρωποι που κάνουν συνηθισμένες δουλειές ή που πιστεύουν πως κάνουν συνηθισμένες δουλειές. Είναι άνθρωποι που μεταχειρίζονται τη νέα επιστήμη και τεχνολογία που έχουμε στη διάθεσή μας και την εφαρμόζουν σε διάφορους τομείς είτε για να κατασκευάσουν νέα όργανα ή τεχνητό δέρμα είτε για να ανασυγκροτήσουν οργανισμούς με λιγότερο γραφειοκρατικό τρόπο είτε για να ανοίξουν τον δρόμο στις νέες μορφές τέχνης και μέσων επικοινωνίας είτε για να κατασκευάσουν λογισμικό είτε για να βοηθήσουν στην ανάπτυξη του ηλεκτρονικού εμπορίου είτε για να πειραματιστούν με νέες πολιτικές φόρμες τρίτου κύματος. Ολοι αυτοί οι άνθρωποι συμβάλλουν, με τον ένα ή με τον άλλο τρόπο, στον σχηματισμό του τρίτου κύματος του πολιτισμού».
Στον επόμενο αιώνα θα κυριαρχούν η βιοτεχνολογία και οι ειδικοί των υπολογιστών;
- «Δεν θα κυριαρχούν οι ειδικοί. Μπορεί να κυριαρχούν η τεχνολογία και η βιολογία ή ίσως και ο συνδυασμός της τεχνολογίας της πληροφορίας με τη βιολογική επανάσταση για να δημιουργηθεί ένα βιοπληροφορικό μείγμα στην υπηρεσία του ανθρώπου. Αυτά είναι στην πραγματικότητα ένα είδος προετοιμασίας για το επόμενο, τέταρτο κύμα της Ιστορίας, όταν οι άνθρωποι θα κατοικούν και σε άλλους πλανήτες».
Πώς αυτές οι νέες εξελίξεις θα επηρεάσουν τις παγκόσμιες υποθέσεις;
- «Στην παγκόσμια αρένα σήμερα υπάρχουν πολύ περισσότεροι ανταγωνιζόμενοι μονομάχοι από όσους υπήρχαν τα προηγούμενα 300 χρόνια. Από τα μέσα του 17ου αιώνα και μετά είδαμε μια παγκόσμια αρένα που κυριαρχείται από τα έθνη-κράτη. Αυτό που συμβαίνει σήμερα, πιστεύω, συγχρόνως με την τριχοτόμηση, είναι η μετατόπιση της εξουσίας από τα έθνη-κράτη σε πολλούς άλλους παίκτες στην παγκόσμια σκηνή. Ορισμένοι από αυτούς είναι θρησκείες, όπως το Ισλάμ. Η Εκκλησία του Βατικανού είναι σημαντικός παγκόσμιος παίκτης καθώς και οι πολυεθνικές εταιρείες, τα δίκτυα διακίνησης ναρκωτικών και οι μη κυβερνητικές οργανώσεις οι οποίες δικτυώνονται όλο και περισσότερο και είναι ικανές να σχηματίσουν πολύ γρήγορα πρόσκαιρες συμμαχίες για διάφορα ζητήματα. Υπάρχουν πολλοί ακόμη παίκτες, όπως μεμονωμένοι κερδοσκόποι ή μικρές ομάδες επενδυτών.
Γι' αυτό τον λόγο πιστεύω ότι η γενική ιδέα των παγκοσμίων υποθέσεων του μέλλοντος είναι η "βαθιά συμμαχία". Οι μελλοντικές συμμαχίες θα είναι πολυεπίπεδες και πολυδιάστατες και ενδέχεται να αποτελούνται όχι μόνο από συνδυασμό εθνών-κρατών αλλά και από πρόσκαιρες συμμαχίες, λ.χ. τριών κρατών, οκτώ μη κυβερνητικών οργανώσεων, τριών ή τεσσάρων εταιρειών με κοινά συμφέροντα. Οι συμμαχίες αυτές θα είναι πολύ πιο περίπλοκες και πολύ πιο ισχυρές από τις παρούσες συμμαχίες των εθνών-κρατών».
Ποιες είναι οι ελπίδες και τα όνειρά σας για τον 21ο αιώνα;
- «Δεν πιστεύω στην ουτοπία. Πιστεύω πως πρέπει να κατευθυνθούμε προς την "πρακτοπία", τη βελτίωση, τον καλύτερο, πιο πρακτικό τρόπο ζωής που θα βασίζεται στην τεράστια ποικιλία. Θεωρώ ότι απομακρυνόμαστε από τη βιομηχανική ομοιομορφία, στην οποία το μοντέλο για κάθε χώρα είναι η μαζική παραγωγή, η μαζική διανομή, η μαζική κατανάλωση, η μαζική εκπαίδευση ή τα μέσα μαζικής ενημέρωσης, και στρεφόμαστε προς τις πιθανές μορφές κοινωνικής οργάνωσης που έχουν πολύ μεγαλύτερη ποικιλία. Πιστεύω ότι αυτή είναι μια υγιής εξέλιξη. Προφανώς ο καθένας ελπίζει ότι θα υπάρχουν ειρήνη, ευημερία, ανθρώπινα δικαιώματα αλλά αυτά είναι, κατά κάποιον τρόπο, εύκολα όνειρα. Εύκολο να τα ονειρευθεί κανείς αλλά πολύ δύσκολο να επιτευχθούν».
http://www.istologos.gr/cooperation/
Από την ουτοπία στην «πρακτοπία»
Ο συγγραφέας Alvin Toffler μιλάει στους Dijana Sulic - Weronika Zarachowicz, BHMA 25 Δεκεμβρίου 1998
Τι διαφοροποιεί τον 20ό αιώνα από τους προηγουμένους;
- «Ο 20ός αιώνας είδε την εξαιρετικά γρήγορη εξάπλωση του βιομηχανικού πολιτισμού σε διάφορα σημεία του πλανήτη. Αλλά συγχρόνως, στα μέσα του αιώνα, άρχισε να εμφανίζεται ένα νέο είδος οικονομίας και κοινωνίας, ένα "τρίτο κύμα πολιτισμού". Το πρώτο ήταν αγροτικό, το δεύτερο βιομηχανικό ενώ σήμερα η οικονομία και η κοινωνία βασίζονται στη γνώση. Πρόκειται για μια κυρίαρχη ιστορική αλλαγή την οποία πιστεύω ότι θα θυμάται ο κόσμος για αιώνες από σήμερα».
Συμφωνείτε ότι ο 20ός αιώνας ήταν ο πιο αιματηρός στην ιστορία της ανθρωπότητας;
- «Αμφιβάλλω. Από άποψης απολύτων αριθμών πόσοι σκοτώθηκαν, τραυματίστηκαν, ακρωτηριάστηκαν ή καταστράφηκαν με κάποιον τρόπο , ο 20ός αιώνας είναι ο πιο αιματηρός. Αλλά αν αναλογιστείτε τους ατελείωτους πολέμους που σημάδεψαν διάφορα μέρη του κόσμου κατά την Ιστορία και κάνετε τη σύγκριση με το μέγεθος του ζωντανού πληθυσμού εκείνης της εποχής, μπορεί και να μην είναι».
Αν έπρεπε να συνοψίσετε τον 20ό αιώνα, ποια είναι τα ορόσημα που θα επισημαίνατε;
- «Η εμφάνιση ενός νέου τρόπου ζωής που βασίζεται σε νέες εφαρμογές της γνώσης για τη δημιουργία πλούτου και σε νέα σχήματα κοινωνικής οργάνωσης. Αυτό άρχισε λίγο μετά τον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο. Δεν μπορούμε βεβαίως να αγνοήσουμε τα κρίσιμα σημεία καμπής του αιώνα, έναν πόλεμο που μαινόταν κατά διαστήματα από το 1914 ως το 1945, με ένα διάλειμμα ειρήνης, και τον Πρώτο σχεδόν Παγκόσμιο Πόλεμο. Δεν μπορούμε να αγνοήσουμε τον Ψυχρό Πόλεμο, ο οποίος έφερε πρώτη φορά στο προσκήνιο την απειλή της παγκόσμιας αποτέφρωσης».
Η καμπή του αιώνα και της χιλιετίας έχει σημαντική ψυχολογική επίδραση στους ανθρώπους ανά τον κόσμο. Πιστεύετε ότι υπάρχουν λόγοι για να φοβάται κανείς;
- «Οχι. Το έτος 2000 είναι παντελώς αδιάφορο σε πολλές κουλτούρες που δεν μοιράζονται το ίδιο ημερολόγιο με τη Δύση ενώ είναι ένα αυθαίρετο δημιούργημα του ημερολογίου αυτού. Υπάρχουν πολλά πράγματα να φοβηθούμε και να μας κάνουν να ανησυχήσουμε αλλά δεν είναι αποτέλεσμα της ιδιαιτερότητας αυτής του ημερολογίου».
Τι πιστεύετε ότι πρέπει να φοβηθούμε στο μέλλον;
- «Πιστεύω ότι πρέπει να φοβηθούμε τη γεωπολιτική σύγκρουση. Μετακινούμαστε από ένα διχοτομημένο κόσμο σε έναν τριχοτομημένο. Για έναν ή δύο αιώνες η βασική κατανομή της εξουσίας στον πλανήτη ήταν μεταξύ του βιομηχανοποιημένου σταδίου και του αγροτικού εξαγωγικού. Αυτό που καταφέραμε με την άνοδο της εκβιομηχάνισης και της αποικιοκρατίας τον 19ο αιώνα και την ανάπτυξη βιομηχανοποιημένων κοινωνιών αυτό τον αιώνα ήταν να μοιράσουμε τον κόσμο σε ένα διώροφο σπίτι: οι αγροτικοί πληθυσμοί στο κάτω πάτωμα, οι βιομηχανοποιημένοι στο επάνω. Σήμερα συντελείται μια βαθιά αλλαγή σε αυτή την κατανομή εξουσίας. Προσθέτουμε έναν τρίτο όροφο στο σπίτι. Στην κορυφή, τουλάχιστον προς το παρόν, βλέπουμε οικονομίες και κοινωνίες που βασίζονται στη γνώση. Αυτή δεν είναι αναγκαστικά μόνιμη κατανομή εξουσίας. Ο κίνδυνος που αντιμετωπίζουμε στο μέλλον προκύπτει από το γεγονός ότι οι νέοι τρόποι ζωής αποτελούν πρόκληση για τις ελίτ των προηγούμενων πολιτισμών και αυτή η σύγκρουση καταλήγει πάντα σε διαμάχη και ενίοτε σε βία».
Η γνώση θα παίζει κυρίαρχο ρόλο τον επόμενο αιώνα;
- «Μεταχειρίζομαι τον όρο γνώση με την πολύ ευρεία έννοια για να συμπεριλάβω πληροφορίες, δεδομένα, εικόνες, ιδέες, σύμβολα αλλά και την αντι-γνώση και την παραπληροφόρηση. Ολη αυτή η δυσνόητη διάρθρωση αλλάζει πολύ γρήγορα και έχει μεταβάλει τη σχέση της με τον τρόπο με τον οποίο οι άνθρωποι δημιουργούν πλούτο».
Ποιος θα έχει τον έλεγχο των νέων πόρων της γνώσης;
-«Το ερώτημα που προκύπτει όταν μιλάμε για την τριχοτόμηση της δύναμης είναι το εξής: Αυτή θα φέρει μια νεοαποικιοκρατία με τις πλούσιες σε πληροφορία χώρες, τρόπος του λέγειν, στην κορυφή; Η απάντησή μου είναι όχι, γιατί η γνώση δεν είναι το ίδιο είδος πόρου με τους προηγούμενους πόρους που χρησιμοποιούσε η οικονομία. Η ουσία της σημερινής οικονομικής δύναμης δεν βασίζεται στις υλικές εγκαταστάσεις αλλά στη γνώση που χρησιμοποιείται στην οικονομία. Σε μια παγκόσμια οικονομία τρίτου κύματος είναι πολύ πιο δύσκολο να κρατάει κανείς "κλειδωμένη" τη γνώση από όσο είναι να κρατάει τα εργοστάσια σε έναν τόπο. Και η γνώση δεν μπορεί να κρατείται "εμφιαλωμένη" επ' άπειρον, ακόμη και με μέτρα προστασίας της πνευματικής ιδιοκτησίας, ούτε μπορεί να μονοπωλείται επ' άπειρον. Υπάρχει μια επαναστατική διαφορά μεταξύ μιας οικονομίας που βασίζεται στη γνώση και όλων των προηγούμενων οικονομιών. Στην περίπτωση των αγροτικών οικονομιών, αν εγώ χρησιμοποιώ τη γη, εσύ δεν μπορείς να τη χρησιμοποιείς συγχρόνως. Στην περίπτωση των βιομηχανικών οικονομιών, αν εγώ χρησιμοποιώ τα εργοστάσια, εσύ δεν μπορείς να τα χρησιμοποιείς συγχρόνως. Στην περίπτωση της γνώσης, αν εγώ χρησιμοποιώ τη γνώση, μπορείς και εσύ να τη χρησιμοποιείς συγχρόνως. Και αν τη χρησιμοποιούμε έξυπνα και δημιουργικά, μπορούμε να παράγουμε και άλλη».
Πιστεύετε ότι η δύναμη τον επόμενο αιώνα θα μετατοπιστεί από τους πολιτικούς στους επιστήμονες;
- «Δεν είναι τόσο απλό. Για τους συμβατικούς οικονομολόγους οι αποκαλούμενοι "συντελεστές της παραγωγής" ήταν πάντα η γη, η εργασία και το κεφάλαιο. Αν υπάρχει κάποιος που πιστεύει ότι αυτό ισχύει ακόμη, χρειάζεται μαθήματα επιμόρφωσης. Γιατί η γνώση σήμερα δεν είναι απλώς ένας από τους συντελεστές της παραγωγής αλλά είναι ο κυριότερος συντελεστής της παραγωγής στις αναδυόμενες οικονομίες τρίτου κύματος: με τη σωστή γνώση, στα σωστά χέρια, τη σωστή στιγμή και στον σωστό τόπο, χρειάζεσαι λιγότερη γη, λιγότερη εργασία και μικρότερο κεφάλαιο για να παράγεις το ίδιο αποτέλεσμα. Η γνώση λοιπόν είναι το απόλυτο υποκατάστατο των άλλων συντελεστών της παραγωγής. Αλλάζει τον ρόλο της γραφειοκρατίας έναντι των δικτύων· μεταβάλλει τη δύναμη των ατόμων που αποκαλούνται "φύλακες εισόδου" της γνώσης εντός των οργανισμών· δυσχεραίνει το έργο των κυβερνήσεων που επιθυμούν να ελέγχουν τις πληροφορίες που λαμβάνουν οι πολίτες τους· ανοίγει τεράστιες δυνατότητες για νέα είδη δημοκρατίας αλλά και τεράστιες δυνατότητες για νέες μορφές κακού».
Τα κέντρα εξουσίας του 21ου αιώνα θα είναι συγκεντρωμένα γύρω από άτομα, επιχειρήσεις ή παγκόσμιους οργανισμούς;
-«Το Internet, ως ένα παράδειγμα της αναδυόμενης τεχνολογίας της πληροφορίας, έχει την ιδιότητα να αυξάνει ριζικά τη δύναμη των ατόμων. Δίνει τη δυνατότητα σε ένα μεμονωμένο άτομο να επικοινωνεί με εκατομμύρια ανθρώπους. Ενας και μόνο εξόριστος βιρμανός φοιτητής που συνδέθηκε με το Internet κατάφερε να οργανώσει διαμαρτυρία κατά του καθεστώτος της Βιρμανίας, ικανή να πείσει αρκετές επιχειρήσεις να αποσύρουν τις επενδύσεις τους από τη χώρα».
Πώς θα εξελιχθεί ο ρόλος αυτός των ατόμων τον επόμενο αιώνα;
- «Ζούμε σε μια επαναστατική περίοδο. Κανένας δεν γνωρίζει το μέλλον με σιγουριά και κανένας δεν γνωρίζει πώς θα κατανέμεται η εξουσία σε 100 χρόνια από σήμερα. Αλλά οι επόμενες γενιές θα δουν αρκετά καινούργια φαινόμενα. Ενα από αυτά είναι η ενίσχυση της δύναμης νέων και περίεργων παικτών, ανθρώπων που συμμετέχουν στο παιχνίδι της γνώσης. Στις ΗΠΑ, λ.χ., ένα και μόνο άτομο, ονόματι Ματ Ντρατζ, μπήκε στο Internet και δημιούργησε την προσωπική του καθημερινή εφημερίδα. Αυτός έβγαλε πρώτος την ιστορία με τη Μόνικα Λιουίνσκι η οποία ταρακούνησε το πολιτικό οικοδόμημα των ΗΠΑ επί έξι μήνες. Ενα άτομο όχι ένα πολιτικό κόμμα ούτε μια επιχείρηση ούτε μια θρησκεία , μονάχα ένα άτομο με την υποστήριξη της νέας τεχνολογίας της πληροφορίας».
Πώς θα ορίζατε έναν πρωτοπόρο για τον 21ο αιώνα;
- «Εχουμε χιλιάδες, εκατομμύρια πρωτοπόρους οι οποίοι είναι σήμερα στρατιώτες, κατά κάποιον τρόπο, σε αυτή την επανάσταση. Είναι συνηθισμένοι άνθρωποι που κάνουν συνηθισμένες δουλειές ή που πιστεύουν πως κάνουν συνηθισμένες δουλειές. Είναι άνθρωποι που μεταχειρίζονται τη νέα επιστήμη και τεχνολογία που έχουμε στη διάθεσή μας και την εφαρμόζουν σε διάφορους τομείς είτε για να κατασκευάσουν νέα όργανα ή τεχνητό δέρμα είτε για να ανασυγκροτήσουν οργανισμούς με λιγότερο γραφειοκρατικό τρόπο είτε για να ανοίξουν τον δρόμο στις νέες μορφές τέχνης και μέσων επικοινωνίας είτε για να κατασκευάσουν λογισμικό είτε για να βοηθήσουν στην ανάπτυξη του ηλεκτρονικού εμπορίου είτε για να πειραματιστούν με νέες πολιτικές φόρμες τρίτου κύματος. Ολοι αυτοί οι άνθρωποι συμβάλλουν, με τον ένα ή με τον άλλο τρόπο, στον σχηματισμό του τρίτου κύματος του πολιτισμού».
Στον επόμενο αιώνα θα κυριαρχούν η βιοτεχνολογία και οι ειδικοί των υπολογιστών;
- «Δεν θα κυριαρχούν οι ειδικοί. Μπορεί να κυριαρχούν η τεχνολογία και η βιολογία ή ίσως και ο συνδυασμός της τεχνολογίας της πληροφορίας με τη βιολογική επανάσταση για να δημιουργηθεί ένα βιοπληροφορικό μείγμα στην υπηρεσία του ανθρώπου. Αυτά είναι στην πραγματικότητα ένα είδος προετοιμασίας για το επόμενο, τέταρτο κύμα της Ιστορίας, όταν οι άνθρωποι θα κατοικούν και σε άλλους πλανήτες».
Πώς αυτές οι νέες εξελίξεις θα επηρεάσουν τις παγκόσμιες υποθέσεις;
- «Στην παγκόσμια αρένα σήμερα υπάρχουν πολύ περισσότεροι ανταγωνιζόμενοι μονομάχοι από όσους υπήρχαν τα προηγούμενα 300 χρόνια. Από τα μέσα του 17ου αιώνα και μετά είδαμε μια παγκόσμια αρένα που κυριαρχείται από τα έθνη-κράτη. Αυτό που συμβαίνει σήμερα, πιστεύω, συγχρόνως με την τριχοτόμηση, είναι η μετατόπιση της εξουσίας από τα έθνη-κράτη σε πολλούς άλλους παίκτες στην παγκόσμια σκηνή. Ορισμένοι από αυτούς είναι θρησκείες, όπως το Ισλάμ. Η Εκκλησία του Βατικανού είναι σημαντικός παγκόσμιος παίκτης καθώς και οι πολυεθνικές εταιρείες, τα δίκτυα διακίνησης ναρκωτικών και οι μη κυβερνητικές οργανώσεις οι οποίες δικτυώνονται όλο και περισσότερο και είναι ικανές να σχηματίσουν πολύ γρήγορα πρόσκαιρες συμμαχίες για διάφορα ζητήματα. Υπάρχουν πολλοί ακόμη παίκτες, όπως μεμονωμένοι κερδοσκόποι ή μικρές ομάδες επενδυτών.
Γι' αυτό τον λόγο πιστεύω ότι η γενική ιδέα των παγκοσμίων υποθέσεων του μέλλοντος είναι η "βαθιά συμμαχία". Οι μελλοντικές συμμαχίες θα είναι πολυεπίπεδες και πολυδιάστατες και ενδέχεται να αποτελούνται όχι μόνο από συνδυασμό εθνών-κρατών αλλά και από πρόσκαιρες συμμαχίες, λ.χ. τριών κρατών, οκτώ μη κυβερνητικών οργανώσεων, τριών ή τεσσάρων εταιρειών με κοινά συμφέροντα. Οι συμμαχίες αυτές θα είναι πολύ πιο περίπλοκες και πολύ πιο ισχυρές από τις παρούσες συμμαχίες των εθνών-κρατών».
Ποιες είναι οι ελπίδες και τα όνειρά σας για τον 21ο αιώνα;
- «Δεν πιστεύω στην ουτοπία. Πιστεύω πως πρέπει να κατευθυνθούμε προς την "πρακτοπία", τη βελτίωση, τον καλύτερο, πιο πρακτικό τρόπο ζωής που θα βασίζεται στην τεράστια ποικιλία. Θεωρώ ότι απομακρυνόμαστε από τη βιομηχανική ομοιομορφία, στην οποία το μοντέλο για κάθε χώρα είναι η μαζική παραγωγή, η μαζική διανομή, η μαζική κατανάλωση, η μαζική εκπαίδευση ή τα μέσα μαζικής ενημέρωσης, και στρεφόμαστε προς τις πιθανές μορφές κοινωνικής οργάνωσης που έχουν πολύ μεγαλύτερη ποικιλία. Πιστεύω ότι αυτή είναι μια υγιής εξέλιξη. Προφανώς ο καθένας ελπίζει ότι θα υπάρχουν ειρήνη, ευημερία, ανθρώπινα δικαιώματα αλλά αυτά είναι, κατά κάποιον τρόπο, εύκολα όνειρα. Εύκολο να τα ονειρευθεί κανείς αλλά πολύ δύσκολο να επιτευχθούν».
http://www.istologos.gr/cooperation/
Τετάρτη 24 Μαρτίου 2010
Θεόδωρος Κολοκοτρώνης: Ο ΛΟΓΟΣ ΣΤΗΝ ΠΝΥΚΑ
Θεόδωρος Κολοκοτρώνης: Ο ΛΟΓΟΣ ΣΤΗΝ ΠΝΥΚΑ
Παιδιά μου!
Εις τον τόπο τούτο, οπού εγώ πατώ σήμερα, επατούσαν και εδημηγορούσαν τον παλαιό καιρό άνδρες σοφοί, και άνδρες με τους οποίους δεν είμαι άξιος να συγκριθώ και ούτε να φθάσω τα ίχνη των. Εγώ επιθυμούσα να σας ιδώ, παιδιά μου, εις την μεγάλη δόξα των προπατόρων μας, και έρχομαι να σας ειπώ, όσα εις τον καιρό του αγώνος και προ αυτού και ύστερα απ' αυτόν ο ίδιος επαρατήρησα, και απ' αυτά να κάμωμε συμπερασμούς και δια την μέλλουσαν ευτυχίαν σας, μολονότι ο Θεός μόνος ηξεύρει τα μέλλοντα. Και δια τους παλαιούς Έλληνας, οποίας γνώσεις είχαν και ποία δόξα και τιμήν έχαιραν κοντά εις τα άλλα έθνη του καιρού των, οποίους ήρωας, στρατηγούς, πολιτικούς είχαν, δια ταύτα σας λέγουν καθ' ημέραν οι διδάσκαλοί σας και οι πεπαιδευμένοι μας. Εγώ δεν είμαι αρκετός. Σας λέγω μόνον πως ήταν σοφοί, και από εδώ επήραν και εδανείσθησαν τα άλλα έθνη την σοφίαν των.
Εις τον τόπον, τον οποίον κατοικούμε, εκατοικούσαν οι παλαιοί Έλληνες, από τους οποίους και ημείς καταγόμεθα και ελάβαμε το όνομα τούτο. Αυτοί διέφεραν από ημάς εις την θρησκείαν, διότι επροσκυνούσαν τες πέτρες και τα ξύλα. Αφού ύστερα ήλθε στον κόσμο ο Χριστός, οι λαοί όλοι επίστευσαν εις το Ευαγγέλιό του, και έπαυσαν να λατρεύουν τα είδωλα. Δεν επήρε μαζί του ούτε σοφούς ούτε προκομμένους, αλλ' απλούς ανθρώπους, χωρικούς καί ψαράδες, και με τη βοήθεια του Αγίου Πνεύματος έμαθαν όλες τες γλώσσες του κόσμου, οι οποίοι, μολονότι όπου και αν έβρισκαν εναντιότητες και οι βασιλείς και οι τύραννοι τους κατέτρεχαν, δεν ημπόρεσε κανένας να τους κάμη τίποτα. Αυτοί εστερέωσαν την πίστιν.
Οι παλαιοί Έλληνες, οι πρόγονοί μας, έπεσαν εις την διχόνοια και ετρώγονταν μεταξύ τους, και έτσι έλαβαν καιρό πρώτα οι Ρωμαίοι, έπειτα άλλοι βάρβαροι καί τους υπόταξαν. Ύστερα ήλθαν οι Μουσουλμάνοι και έκαμαν ό,τι ημπορούσαν, δια να αλλάξη ο λαός την πίστιν του. Έκοψαν γλώσσες εις πολλούς ανθρώπους, αλλ' εστάθη αδύνατο να το κατορθώσουν. Τον ένα έκοπταν, ο άλλος το σταυρό του έκαμε. Σαν είδε τούτο ο σουλτάνος, διόρισε ένα βιτσερέ [αντιβασιλέα], έναν πατριάρχη, καί του έδωσε την εξουσία της εκκλησίας. Αυτός και ο λοιπός κλήρος έκαμαν ό,τι τους έλεγε ο σουλτάνος. Ύστερον έγιναν οι κοτζαμπάσηδες [προεστοί] εις όλα τα μέρη. Η τρίτη τάξη, οι έμποροι και οι προκομμένοι, το καλύτερο μέρος των πολιτών, μην υποφέρνοντες τον ζυγό έφευγαν, και οι γραμματισμένοι επήραν και έφευγαν από την Ελλάδα, την πατρίδα των, και έτσι ο λαός, όστις στερημένος από τα μέσα της προκοπής, εκατήντησεν εις αθλίαν κατάσταση, και αυτή αύξαινε κάθε ήμερα χειρότερα� διότι, αν ευρίσκετο μεταξύ του λαού κανείς με ολίγην μάθηση, τον ελάμβανε ο κλήρος, όστις έχαιρε προνόμια, ή εσύρετο από τον έμπορο της Ευρώπης ως βοηθός του ή εγίνετο γραμματικός του προεστού. Και μερικοί μην υποφέροντες την τυραννίαν του Τούρκου και βλέποντας τες δόξες και τες ηδονές οπού ανελάμβαναν αυτοί, άφηναν την πίστη τους και εγίνοντο Μουσουλμάνοι. Καί τοιουτοτρόπως κάθε ήμερα ο λαός ελίγνευε καί επτώχαινε.
Εις αυτήν την δυστυχισμένη κατάσταση μερικοί από τους φυγάδες γραμματισμένους εμετάφραζαν και έστελναν εις την Ελλάδα βιβλία, και εις αυτούς πρέπει να χρωστούμε ευγνωμοσύνη, διότι ευθύς οπού κανένας άνθρωπος από το λαό εμάνθανε τα κοινά γράμματα, εδιάβαζεν αυτά τα βιβλία και έβλεπε ποίους είχαμε προγόνους, τι έκαμεν ο Θεμιστοκλής, ο Αριστείδης και άλλοι πολλοί παλαιοί μας, και εβλέπαμε και εις ποίαν κατάσταση ευρισκόμεθα τότε. Όθεν μας ήλθεν εις το νου να τους μιμηθούμε και να γίνουμε ευτυχέστεροι. Και έτσι έγινε και επροόδευσεν η Εταιρεία.
Όταν αποφασίσαμε να κάμωμε την Επανάσταση, δεν εσυλλογισθήκαμε ούτε πόσοι είμεθα ούτε πως δεν έχομε άρματα ούτε ότι οι Τούρκοι εβαστούσαν τα κάστρα και τας πόλεις ούτε κανένας φρόνιμος μας είπε «πού πάτε εδώ να πολεμήσετε με σιταροκάραβα βατσέλα», αλλά ως μία βροχή έπεσε εις όλους μας η επιθυμία της ελευθερίας μας, και όλοι, και ο κλήρος μας και οι προεστοί και οι καπεταναίοι και οι πεπαιδευμένοι και οι έμποροι, μικροί και μεγάλοι, όλοι εσυμφωνήσαμε εις αυτό το σκοπό και εκάμαμε την Επανάσταση.
Εις τον πρώτο χρόνο της Επαναστάσεως είχαμε μεγάλη ομόνοια και όλοι ετρέχαμε σύμφωνοι. Ο ένας επήγεν εις τον πόλεμο, ο αδελφός του έφερνε ξύλα, η γυναίκα του εζύμωνε, το παιδί του εκουβαλούσε ψωμί και μπαρουτόβολα εις το στρατόπεδον και εάν αυτή η ομόνοια εβαστούσε ακόμη δύο χρόνους, ηθέλαμε κυριεύσει και την Θεσσαλία και την Μακεδονία, και ίσως εφθάναμε και έως την Κωνσταντινούπολη. Τόσον τρομάξαμε τους Τούρκους, οπού άκουγαν Έλληνα και έφευγαν χίλια μίλια μακρά. Εκατόν Έλληνες έβαζαν πέντε χιλιάδες εμπρός, και ένα καράβι μιαν άρμάδα...
Εγώ, παιδιά μου, κατά κακή μου τύχη, εξ αιτίας των περιστάσεων, έμεινα αγράμματος και δια τούτο σας ζητώ συγχώρηση, διότι δεν ομιλώ καθώς οι δάσκαλοι σας. Σας είπα όσα ο ίδιος είδα, ήκουσα και εγνώρισα, δια να ωφεληθήτε από τα απερασμένα και από τα κακά αποτελέσματα της διχονοίας, την οποίαν να αποστρέφεσθε, και να έχετε ομόνοια. Εμάς μη μας τηράτε πλέον. Το έργο μας και ο καιρός μας επέρασε. Και αι ημέραι της γενεάς, η οποία σας άνοιξε το δρόμο, θέλουν μετ' ολίγον περάσει. Την ημέρα της ζωής μας θέλει διαδεχθή η νύκτα του θανάτου μας, καθώς την ημέραν των Αγίων Ασωμάτων θέλει διαδεχθή η νύκτα και η αυριανή ήμερα. Εις εσάς μένει να ισάσετε και να στολίσετε τον τόπο, οπού ημείς ελευθερώσαμε� και, δια να γίνη τούτο, πρέπει να έχετε ως θεμέλια της πολιτείας την ομόνοια, την θρησκεία, την καλλιέργεια του Θρόνου και την φρόνιμον ελευθερία.
Τελειώνω το λόγο μου. Ζήτω ο Βασιλεύς μας Όθων! Ζήτω οι σοφοί διδάσκαλοι! Ζήτω η Ελληνική Νεολαία!
http://www.computer.gr/kolokotronis/pnika.html
Παιδιά μου!
Εις τον τόπο τούτο, οπού εγώ πατώ σήμερα, επατούσαν και εδημηγορούσαν τον παλαιό καιρό άνδρες σοφοί, και άνδρες με τους οποίους δεν είμαι άξιος να συγκριθώ και ούτε να φθάσω τα ίχνη των. Εγώ επιθυμούσα να σας ιδώ, παιδιά μου, εις την μεγάλη δόξα των προπατόρων μας, και έρχομαι να σας ειπώ, όσα εις τον καιρό του αγώνος και προ αυτού και ύστερα απ' αυτόν ο ίδιος επαρατήρησα, και απ' αυτά να κάμωμε συμπερασμούς και δια την μέλλουσαν ευτυχίαν σας, μολονότι ο Θεός μόνος ηξεύρει τα μέλλοντα. Και δια τους παλαιούς Έλληνας, οποίας γνώσεις είχαν και ποία δόξα και τιμήν έχαιραν κοντά εις τα άλλα έθνη του καιρού των, οποίους ήρωας, στρατηγούς, πολιτικούς είχαν, δια ταύτα σας λέγουν καθ' ημέραν οι διδάσκαλοί σας και οι πεπαιδευμένοι μας. Εγώ δεν είμαι αρκετός. Σας λέγω μόνον πως ήταν σοφοί, και από εδώ επήραν και εδανείσθησαν τα άλλα έθνη την σοφίαν των.
Εις τον τόπον, τον οποίον κατοικούμε, εκατοικούσαν οι παλαιοί Έλληνες, από τους οποίους και ημείς καταγόμεθα και ελάβαμε το όνομα τούτο. Αυτοί διέφεραν από ημάς εις την θρησκείαν, διότι επροσκυνούσαν τες πέτρες και τα ξύλα. Αφού ύστερα ήλθε στον κόσμο ο Χριστός, οι λαοί όλοι επίστευσαν εις το Ευαγγέλιό του, και έπαυσαν να λατρεύουν τα είδωλα. Δεν επήρε μαζί του ούτε σοφούς ούτε προκομμένους, αλλ' απλούς ανθρώπους, χωρικούς καί ψαράδες, και με τη βοήθεια του Αγίου Πνεύματος έμαθαν όλες τες γλώσσες του κόσμου, οι οποίοι, μολονότι όπου και αν έβρισκαν εναντιότητες και οι βασιλείς και οι τύραννοι τους κατέτρεχαν, δεν ημπόρεσε κανένας να τους κάμη τίποτα. Αυτοί εστερέωσαν την πίστιν.
Οι παλαιοί Έλληνες, οι πρόγονοί μας, έπεσαν εις την διχόνοια και ετρώγονταν μεταξύ τους, και έτσι έλαβαν καιρό πρώτα οι Ρωμαίοι, έπειτα άλλοι βάρβαροι καί τους υπόταξαν. Ύστερα ήλθαν οι Μουσουλμάνοι και έκαμαν ό,τι ημπορούσαν, δια να αλλάξη ο λαός την πίστιν του. Έκοψαν γλώσσες εις πολλούς ανθρώπους, αλλ' εστάθη αδύνατο να το κατορθώσουν. Τον ένα έκοπταν, ο άλλος το σταυρό του έκαμε. Σαν είδε τούτο ο σουλτάνος, διόρισε ένα βιτσερέ [αντιβασιλέα], έναν πατριάρχη, καί του έδωσε την εξουσία της εκκλησίας. Αυτός και ο λοιπός κλήρος έκαμαν ό,τι τους έλεγε ο σουλτάνος. Ύστερον έγιναν οι κοτζαμπάσηδες [προεστοί] εις όλα τα μέρη. Η τρίτη τάξη, οι έμποροι και οι προκομμένοι, το καλύτερο μέρος των πολιτών, μην υποφέρνοντες τον ζυγό έφευγαν, και οι γραμματισμένοι επήραν και έφευγαν από την Ελλάδα, την πατρίδα των, και έτσι ο λαός, όστις στερημένος από τα μέσα της προκοπής, εκατήντησεν εις αθλίαν κατάσταση, και αυτή αύξαινε κάθε ήμερα χειρότερα� διότι, αν ευρίσκετο μεταξύ του λαού κανείς με ολίγην μάθηση, τον ελάμβανε ο κλήρος, όστις έχαιρε προνόμια, ή εσύρετο από τον έμπορο της Ευρώπης ως βοηθός του ή εγίνετο γραμματικός του προεστού. Και μερικοί μην υποφέροντες την τυραννίαν του Τούρκου και βλέποντας τες δόξες και τες ηδονές οπού ανελάμβαναν αυτοί, άφηναν την πίστη τους και εγίνοντο Μουσουλμάνοι. Καί τοιουτοτρόπως κάθε ήμερα ο λαός ελίγνευε καί επτώχαινε.
Εις αυτήν την δυστυχισμένη κατάσταση μερικοί από τους φυγάδες γραμματισμένους εμετάφραζαν και έστελναν εις την Ελλάδα βιβλία, και εις αυτούς πρέπει να χρωστούμε ευγνωμοσύνη, διότι ευθύς οπού κανένας άνθρωπος από το λαό εμάνθανε τα κοινά γράμματα, εδιάβαζεν αυτά τα βιβλία και έβλεπε ποίους είχαμε προγόνους, τι έκαμεν ο Θεμιστοκλής, ο Αριστείδης και άλλοι πολλοί παλαιοί μας, και εβλέπαμε και εις ποίαν κατάσταση ευρισκόμεθα τότε. Όθεν μας ήλθεν εις το νου να τους μιμηθούμε και να γίνουμε ευτυχέστεροι. Και έτσι έγινε και επροόδευσεν η Εταιρεία.
Όταν αποφασίσαμε να κάμωμε την Επανάσταση, δεν εσυλλογισθήκαμε ούτε πόσοι είμεθα ούτε πως δεν έχομε άρματα ούτε ότι οι Τούρκοι εβαστούσαν τα κάστρα και τας πόλεις ούτε κανένας φρόνιμος μας είπε «πού πάτε εδώ να πολεμήσετε με σιταροκάραβα βατσέλα», αλλά ως μία βροχή έπεσε εις όλους μας η επιθυμία της ελευθερίας μας, και όλοι, και ο κλήρος μας και οι προεστοί και οι καπεταναίοι και οι πεπαιδευμένοι και οι έμποροι, μικροί και μεγάλοι, όλοι εσυμφωνήσαμε εις αυτό το σκοπό και εκάμαμε την Επανάσταση.
Εις τον πρώτο χρόνο της Επαναστάσεως είχαμε μεγάλη ομόνοια και όλοι ετρέχαμε σύμφωνοι. Ο ένας επήγεν εις τον πόλεμο, ο αδελφός του έφερνε ξύλα, η γυναίκα του εζύμωνε, το παιδί του εκουβαλούσε ψωμί και μπαρουτόβολα εις το στρατόπεδον και εάν αυτή η ομόνοια εβαστούσε ακόμη δύο χρόνους, ηθέλαμε κυριεύσει και την Θεσσαλία και την Μακεδονία, και ίσως εφθάναμε και έως την Κωνσταντινούπολη. Τόσον τρομάξαμε τους Τούρκους, οπού άκουγαν Έλληνα και έφευγαν χίλια μίλια μακρά. Εκατόν Έλληνες έβαζαν πέντε χιλιάδες εμπρός, και ένα καράβι μιαν άρμάδα...
Εγώ, παιδιά μου, κατά κακή μου τύχη, εξ αιτίας των περιστάσεων, έμεινα αγράμματος και δια τούτο σας ζητώ συγχώρηση, διότι δεν ομιλώ καθώς οι δάσκαλοι σας. Σας είπα όσα ο ίδιος είδα, ήκουσα και εγνώρισα, δια να ωφεληθήτε από τα απερασμένα και από τα κακά αποτελέσματα της διχονοίας, την οποίαν να αποστρέφεσθε, και να έχετε ομόνοια. Εμάς μη μας τηράτε πλέον. Το έργο μας και ο καιρός μας επέρασε. Και αι ημέραι της γενεάς, η οποία σας άνοιξε το δρόμο, θέλουν μετ' ολίγον περάσει. Την ημέρα της ζωής μας θέλει διαδεχθή η νύκτα του θανάτου μας, καθώς την ημέραν των Αγίων Ασωμάτων θέλει διαδεχθή η νύκτα και η αυριανή ήμερα. Εις εσάς μένει να ισάσετε και να στολίσετε τον τόπο, οπού ημείς ελευθερώσαμε� και, δια να γίνη τούτο, πρέπει να έχετε ως θεμέλια της πολιτείας την ομόνοια, την θρησκεία, την καλλιέργεια του Θρόνου και την φρόνιμον ελευθερία.
Τελειώνω το λόγο μου. Ζήτω ο Βασιλεύς μας Όθων! Ζήτω οι σοφοί διδάσκαλοι! Ζήτω η Ελληνική Νεολαία!
http://www.computer.gr/kolokotronis/pnika.html
Παρασκευή 19 Μαρτίου 2010
Κατοχικό Δάνειο: Μιά Άγνωστη Αλήθεια
Α. ΤΟ ΔΑΝΕΙΟ
Το Βερολίνο προκειμένου να αντιμετωπίσει τους στρατιωτικούς και στρατηγικούς του στόχους στην ευρύτερη ελληνική περιοχή, Λιβύη-Μ. Ανατολή-Βαλκάνια, είχε υποχρεώσει την Ελλάδα να κεφαλαιοδοτεί και να
συντηρεί τα στρατεύματα που στάθμευαν σ'αυτήν και είχαν πεδίο δράσης την ευρύτερη περιοχή της. Αυτά ήταν υπερπολλαπλάσια από εκείνα των στρατευμάτων κατοχής. Επιπλέον η Ελλάδα ανεφοδίαζε με τρόφιμα το μέτωπο της Λιβύης.
Στόχος των στρατευμάτων αυτών ήταν τα πετρέλαια της Λιβύης-Μ.
Ανατολής και η ενίσχυση της άμυνας των Βαλκανίων. Από τα τελευταία εξασφάλιζε στην πολεμική του βιομηχανία το 20% του αντιμονίου, το 50% των ορυκτελαίων, το 60% του βωξίτη και το 100% του νικελίου. Την ίδια στιγμή για τους συμμάχους η μοναδική πύλη των Βαλκανίων ήταν και παρέμενε η Ελλάδα.
Λόγω αυτών, η γερμανική απαίτηση για υψηλή κεφαλαιοδότηση από την Ελλάδα ήταν ανελαστική και είχε προκαλέσει τις έντονες αντιδράσεις ακόμα και της κατοχικής κυβέρνησης Τσολάκογλου που απειλούσε με παραίτηση. Παράλληλα ο Μουσολίνι όπως και ο Γερμανός πληρεξούσιος για την Ελλάδα, Γκύντερ Αλτενμπουργκ πίεζαν το Βερολίνο να μειώσει τα έξοδα κατοχής για την Ελλάδα.
Το πρόβλημα των μοναδικά υπέρογκων δαπανών κατοχής συνόδευε η "παντός αγαθού" λεηλασία του τόπου, φυσικό επακόλουθο της οποίας ήταν ο λιμός. Ο Αλτενμπουργκ από τις πρώτες ημέρες προειδοποιούσε το Βερολίνο για τον επερχόμενο υποσιτισμό. Παράλληλα ο εκπρόσωπος του Βατικανού, νούτσιος Α. Ρονκάλι, ο μετέπειτα πάπας Ιωάνης ΚΓ', μετά από έρευνες του, διαπίστωνε τριπλασιασμό των θανάτων σε Αθήνα-Πειραιά λόγω λιμού τον χειμώνα 1941-426 και ο Γκαίμπελς σημείωνε στο ημερολόγιό του, ".... η πείνα (στην Ελλάδα) έχει καταστεί ενδημική νόσος. Στους δρόμους της Αθήνας οι άνθρωποι πεθαίνουν κατά χιλιάδες από εξάντληση" . Το πρόβλημα του λιμού καθιστούσε οξύτερο το Λονδίνο που είχε κηρύξει την Ελλάδα σε επισιτιστική καραντίνα για να εξωθήσει τον ελληνικό πληθυσμό προς την αντίσταση.
Η πείνα, η ανομία και τα φιλοαγγλικά αισθήματα γίνονταν τόσο απειλητικά που οι Γερμανοί δεν μπορούσαν να τα αγνοήσουν. Ο υποσιτισμός τους απασχολούσε γιατί υποκινούσε λαϊκές αντιδράσεις και την αντίσταση.
Έτσι οι Δυνάμεις Κατοχής οδηγήθηκαν σε μια αδήριτη πραγματικότητα δύο ανελαστικών και αντικρουομένων απαιτήσεων. Από τη μια η κεφαλαιοδότηση από την Ελλάδα τον στρατιωτικών επιχειρήσεων του άξονα στην ευρύτερη περιοχή της και από την άλλη η πείνα που οδηγούσε στην εξέγερση και στην αντίσταση.
Για την αντιμετώπιση του προβλήματος οι Δυνάμεις Κατοχής, τον Οκτώβριο του 1941, θα στείλουν στην Ελλάδα οικονομικούς τεχνοκράτες, δίχως όμως κάποιο αποτέλεσμα. Στη συνέχεια το πρόβλημα θα απασχολήσει και θα λάβει οξύτατη μορφή στην ιταλογερμανική Δημοσιονομική Συνδιάσκεψη εμπειρογνωμόνων, από Ιανουάριο μέχρι Μάρτιο του 1942 στη Ρώμη. Η γερμανική επιμονή για υψηλή κεφαλαιοδότηση από την Ελλάδα οδηγούσε σε αδιέξοδο τη Διάσκεψη.
Τότε ο Ιταλός τραπεζίτης και οικονομικός πληρεξούσιος της Ιταλίας στην Ελλάδα, Ντ'Αγκοστίνι, θα προτείνει τη λύση του δανείου. Δηλαδή οι πέρα από τις δαπάνες κατοχής αναλήψεις να χρεώνονται από την Ελλάδα ως δάνειο προς την Γερμανία και την Ιταλία.
Β. ΤΟ ΔΑΝΕΙΟ
Η σχετική δανειακή συμφωνία θα υπογραφεί στις 14.3.1942 από τους πληρεξούσιους της Γερμανίας και της Ιταλίας στην Ελλάδα, αντίστοιχα Άλτενμπουργκ και Γκίτζι. Η Ελλάδα δεν είχε προσκληθεί και δεν ήταν παρούσα. Στην Ελλάδα την ανακοίνωσε μετά από εννιά μέρες ο Άλτενμπουργκ με την ρηματική διακοίνωση 160/23.3.1942 και ο Γκίτζι με το σημείωμά του Νο4/6406/461/23. 3.1942.
Σύμφωνα μ'αυτήν:
• Η ελληνική κυβέρνηση υποχρεούται κατά μήνα να καταβάλλει έξοδα κατοχής 1,5 δισ. δρχ. (άρθρο 2).
• Οι αναλήψεις από την Τράπεζα της Ελλάδος (στο εξής ΤΕ), άνω του ποσού αυτού θα χρεώνονται στις κυβερνήσεις της Γερμανίας και της Ιταλίας ως άτοκο, σε δραχμές δάνειο της Ελλάδας προς αυτές (άρθρο 3).
• Η επιστροφή του δανείου θα γινόταν αργότερα (αρθ. 4).
• Η συμφωνία είχε αναδρομική ισχύ από 1.1.1942 (άρθρ. 5).
Η δανειακή σύμβαση αποτελούσε μια συμφωνία μεταξύ Γερμανίας και Ιταλίας που επιβαλλόταν στην Ελλάδα υποχρεωτικά εκτελεστή (αναγκαστική). Οι δανειακές αναλήψεις θα είχαν την μορφή μηνιαίων προκαταβολών, το ύψος και η διάρκεια των οποίων δεν προσδιοριζόταν. Επίσης δεν προσδιοριζόταν πότε θα άρχιζε η εξόφληση του, ενώ προσδιοριζόταν ότι ήταν άτοκο και σε δραχμές.
Με το εμπιστευτικό έγγραφο 409/2.4.1942 ο Έλληνας υπουργός Οικονομικών έδινε εντολή στην ΤΕ να συμμορφωθεί με τη ρηματική διακοίνωση του Αλτενμπουργκ και να αρχίσει να καταβάλει τις δανειακές προκαταβολές.
Την αρχική αυτή αναγκαστική σύμβαση ακολούθησαν τρεις τροποποιήσεις με κοινή βούληση των συμβαλλομένων. Αυτές μετατρέπουν την αρχική αναγκαστική σύμβαση σε συμβατική. Δηλαδή το δάνειο παύει να είναι αναγκαστικό και μεταπίπτει σε κοινό συμβατικό δάνειο.
Με την πρώτη τροποποίηση (2.12.1942) ορίζεται ότι τα δανειακά ποσά είναι αναπροσαρμοζόμενα και θα αρχίσουν να επιστρέφονται από τον Απρίλιο του 1943 (άρθρο β, παράγραφοι 2 και 3).
Μάλιστα κατέβαλαν και δύο εξοφλητικές δόσεις του δανείου και στη συνέχεια σταμάτησαν την επιστροφή του, οπότε μεταπίπτει σε έντοκο λόγω υπερημερίας. Δηλαδή το δάνειο είχε μετατραπεί σε σταθερού νομίσματος και έντοκο.
Το ύψος του δανείου κατά την ΤΕ ανέρχεται (δίχως τους τόκους) σε 227.940.201 εκ. δολ. το 1944 και κατά τον Αλτενμπουργκ 400 εκ. μετακατοχικά μάρκα. Με τις αναπροσαρμογές και τους τόκους ανέρχεται σε κάποιες δεκάδες δισ. ευρώ.
Επομένως το κατοχικό δάνειο είναι συμβατικό και όχι αναγκαστικό, σταθερού νομίσματος και από τον Απρίλιο του 1943 έντοκο. Αποτελεί συμβατική υποχρέωση της Γερμανίας έναντι της Ελλάδας και όχι επανορθωτική. Ως τέτοια δεν εντάσσεται στη συμφωνία του Λονδίνου 1953 που αναστέλει την καταβολή των επανορθώσεων και αποζημιώσεων.
Γ. Η ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΙΕΚΔΙΚΗΣΗ ΤΟΥ ΔΑΝΕΙΟΥ
Η Ελλάδα στη διάσκεψη των επανορθώσεων του 1945, στη διάσκεψη των Παρισίων το 1946 και στη διάσκεψη των ΥΠΕΞ των τεσσάρων Μ.Δ. το Νοέμβριο του 1947, διαχώρισε το κατοχικό δάνειο από τις επανορθώσεις και ζητούσε την επιστροφή του.
Η Ελλάδα ουδέποτε έπαψε να διεκδικεί το κατοχικό δάνειο .
• Το 1964 με τον Αγγελόπουλο, ως εκπρόσωπο της ελληνικής κυβέρνησης.
• Το 1965 με τον Α. Παπανδρέου.
• Στις ελληνογερμανικές συνομιλίες στην Αθήνα το 1966.
Τότε η Γερμανία πρόβαλε τον ισχυρισμό ότι του δανείου είχε
παραιτηθεί εγγράφως ο Κ. Καραμανλής. Στη συνέχεια το μετέτρεψε σε προφορική παραίτηση Καραμανλή, πράγμα που διέψευσε ο Κ. Καραμανλής. Τέλος με τη ρηματική της διακοίνωση στις 31.3.1967, η Γερμανία δεχόταν ότι δεν υπήρξε παραίτηση Καραμανλή.
• Το 1974 το ανακίνησε ο Ζολώτας.
• Στις 18.4.1991 το έθεσε ανεπίσημα και προφορικά ο τότε ΥΠΕΞ Α. Σαμαράς στο Γερμανό ομόλογό του.
• Στις 14.11.1995 το έθεσε η Ελλάδα με ρηματική διακοίνωση.
Η Γερμανία σταθερά το απορρίπτει, με τα επιχειρήματα:
• Το δάνειο εντάσσεται στη συμφωνία του Λονδίνου.
• Από το δάνειο παραιτήθηκε ο Κ. Καραμανλής. Το επανέλαβε και μετά το 1990 παρά τη ρηματική διακοίνωση του Μαρτίου 1967.
• Ύστερα από 50 χρόνια δεν μπορεί να εγείρονται τέτοιες απαιτήσεις. (Η Ελλάδα το διεκδικεί από το 1945).
Το μόνο που δηλώνουν αυτά τα επιχειρήματα είναι έλλειψη επιχειρημάτων. Μετά την ενοποίηση της Γερμανίας το 1990 έχει εκλείψει και το τυπικό επιχείρημα που θα μπορούσε να προβληθεί, εκείνο του χωρισμού της Γερμανίας. Επομένως είναι άμεσα διεκδικήσιμο και πολιτικά και συμβατικά (νομικά). Μπορεί να το διεκδικήσει η ελληνική κυβέρνηση, η Τράπεζα της Ελλάδος ή οποιοσδήποτε μέτοχος της (πάνω ενός ορίου μετοχών), όπως και ο ελληνικός λαός μέσω των συντεταγμένων πολιτειακών θεσμών του. Τέλος την ελληνική διεκδίκηση ενισχύει το προηγούμενο της Γιουγκοσλαβίας και της Πολωνίας στις οποίες η ναζιστική Γερμανία είχε επιβάλλει παρόμοια κατοχικά δάνεια και τα οποία μετακατοχικά η τότε Δ. Γερμανία επέστρεψε (αντίστοιχα το 1956 και 1971).
Η σημερινή Γερμανία δεν πρέπει να ξεχνά ότι δανείσθηκε από το ελληνικό κράτος κατά παράβαση του άρθρου 49 της σύμβασης της Χάγης του 1909 και το οποίο ισχύει και σήμερα. Δανείσθηκε από ένα κράτος που η ίδια η ναζιστική Γερμανία είχε χαρακτηρίσει ακατάλυτο και ότι οι ναζί όχι μόνο δεν αμφισβήτησαν ουδέποτε το δάνειο αλλά και άρχισαν την αποπληρωμή του, ενώ και ο καγκελάριος Ερχαρντ, το 1964, είχε δεσμευθεί για την επιστροφή του μετά την επανένωση της Γερμανίας.
Η Γερμανία δεν πρέπει να ξεχνά ότι η γερμανική κατοχή είναι υπόλογος για το οικονομικό ελληνικό ολοκαύτωμα της περιόδου 1940-44. Ενδεικτικά και μόνο είναι υπόλογος για το ότι στην Ελλάδα ο πληθωρισμός αυξήθηκε 15,3 εκατομμύρια φορές και ότι μόνο την Ελλάδα υποχρέωσε η τότε Γερμανία να της καταβάλει πολεμικές αποζημιώσεις. Αυτό το ολοκαύτωμα το αναγνώρισαν οι Ιταλοί : "Η Ελλάδα είναι στημένη σαν λεμόνι", έλεγε ο Γκίτζι. Αποκορύφωμα ο Μουσολίνι, που έλεγε ότι "... οι Γερμανοί άρπαξαν από τους Έλληνες ακόμα και τα κορδόνια των παπουτσιών τους...". Αλλά και ο Γερμανός Υπ. Οικονομίας, Φουνκ, τον Ιούνιο του 1943 έγραφε σε άρθρο του ότι, "η Ελλάς δοκίμασε τα δεινά του πολέμου, όπως ίσως καμία άλλη χώρα της Ευρώπης".
Για την επανόρθωση η Ελλάδα θα χρειαζόταν 33 φορές το εθνικό εισόδημα του 1946. Αυτό μετακατοχικά η Ελλάδα θα το αναζητούσε στον εξωτερικό
δανεισμό.
Από την άλλη πλευρά αυτή που αμφισβητεί και αρνείται την επιστροφή του κατοχικού δανείου είναι η μετά το 1990 ενωμένη και δημοκρατική
Γερμανία.
Αυτή όμως η συμπεριφορά, εκτός των άλλων, πλήττει βάναυσα τα μετακατοχικά φιλογερμανικά αισθήματα, όπως τα χαρακτήρισε ο καγκελάριος Κολ, του ελληνικού λαού και γι' αυτό ακέραια την ευθύνη φέρει η γερμανική κυβέρνηση.
Του Τάσου Μηνά Ηλιαδάκη**
Πηγές:
1. National Archires, Waschington, DC: Τ. 120/2481/Ε259713-715,
"Promemoria", 23.9.1942 και Τ-120/166/81370- 5,Altenburg-Berlin,
4.9.42).
2. Σωτ. Γκοτζαμάνης, κατοχικό δάνειο και δαπάναι κατοχής, Θεσ/κη
1954, σ. 5 Γ. Τσολάκογλου, Απομνημονεύματα, Αθήνα 1950, σ. 210, 212, 215, 218,
219, 234.
Κ. Λογοθετόπουλος, Ιδού η αλήθεια, Αθήνα 1948, σ. 49.
3. National Archives, ο.π.
4. Τ. Ηλιαδάκης, Οι επανορθώσεις και το γερματικό κατοχικό δάνειο, εκδ. Δετοράκη, Αθήνα 1997, σ. 83-101.
5. Ηλιαδάκης, σ. 111
Heinz Richter, Δύο επαναστάσεις και αντεπαναστάσεις στην Ελλάδα,
Εξάντας Αθήνα, 1975 σ. 155, 157.
6. Ηλιαδάκης ο.π.
7. Χ. Φλάισερ, Στέμμα και Σβάστικα, Παπαζήσης, Αθήνα (χ.χ.), Τ1, σ. 194.
8. W. Medlicott, The economic Blockade, Λονδίνο, 1959, Τ2, σ. 254.
Η. Βενέζης, Αρχιεπίσκοπος Δαμασκηνός, Εστία, Αθήνα, 1981, σ. 113.
9. Richter, Τ. σ. 155 σημείωση, 255, 257.
10. Γκοτζαμάνης, σ. 2 Τσολάκογλου, σ. 208-210.
11. Αρχεία ΥΠΕΞ, έκθεση Λαμπρούκου, σ. 9-11.
Λογοθετόπουλος, σ. 48, Τσολάκογλου, σ. 211, Γκοτζαμάνης, σ. 3, 23, 24, 31.
Α. Αγγελόπουλος, Οικονομικά Τ.Α., Παπαζήσης, Αθήνα 1974, σ. 142,
167, 179, 190, 191.
12. Τη δανειακή σύμβαση βλέπε• Ηλιαδάκης, σ. 297.
13. Αρχεία ΤΕ, φάκελος κατοχικού δανείου, σημείωμα Ι. Πασσιά και το έγγραφο 409/2.4.1942.
14. Αρχεία ΤΕ, φάκελος κατοχικού δανείου, σημείωμα Ι. Πασσιά, σ. 4.
15. Β. Μαθιόπουλος, "400 εκ. μάρκα μας χρωστά η Βόνη", Βήμα, 2.6.1991.
16. Ηλιαδάκης, σ. 158, 164, 171.
17. Ηλιαδάκης, σ. 200, 202, 203-205
Αγγελόπουλος, Οικονομικά, Τ. σ. 201-205, 209.
Βήμα 18.10.1966, σ. 7 έκθεση Α. Παπανδρέου και επιστολή Κάιζερ, σ.9, Πρακτικά Βουλής 28.5.1991 αγόρευση Α. Παπανδρέου.
18. Ηλιαδάκης, σ. 212-213.
19. Mark Mazower, Στην Ελλάδα του Χίτλερ, Αλεξάνδρεια, Αθήνα 1994, σ. 93.
20. G. Ciano, tagebucher 1939-1943 Βern 1946, σ. 353.
21. Γερμανοελληνικά Οικονομικά Νέα, Ιούνιος 1943, σ. 2.
* Το άρθρο δημοσιεύτηκε στις 25/1/2010 στην καθημερινή πρωινή
εφημερίδα της Κρήτης Η ΠΑΤΡΙΣ.
** Ο Τάσος Μ. Ηλιαδάκης είναι Μαθηματικός, Πολιτειολόγος, Δρ. Κοινωνιολογίας, καθηγητής Σχολής Εθνικής Ασφάλειας. Μέλος της Ελληνικής Επιτροπής στη διεθνή Συνδιάσκεψη για το χρυσό των Ναζί στο Λονδίνο το 1997, εισηγητής στην ελληνογερμανική διάσκεψη Δελφών το 1996 και στην Πανελλήνια Συνδιάσκεψη Αλεξανδρούπολης το 2005 για το Δημόσιο Χρέος.
Το Βερολίνο προκειμένου να αντιμετωπίσει τους στρατιωτικούς και στρατηγικούς του στόχους στην ευρύτερη ελληνική περιοχή, Λιβύη-Μ. Ανατολή-Βαλκάνια, είχε υποχρεώσει την Ελλάδα να κεφαλαιοδοτεί και να
συντηρεί τα στρατεύματα που στάθμευαν σ'αυτήν και είχαν πεδίο δράσης την ευρύτερη περιοχή της. Αυτά ήταν υπερπολλαπλάσια από εκείνα των στρατευμάτων κατοχής. Επιπλέον η Ελλάδα ανεφοδίαζε με τρόφιμα το μέτωπο της Λιβύης.
Στόχος των στρατευμάτων αυτών ήταν τα πετρέλαια της Λιβύης-Μ.
Ανατολής και η ενίσχυση της άμυνας των Βαλκανίων. Από τα τελευταία εξασφάλιζε στην πολεμική του βιομηχανία το 20% του αντιμονίου, το 50% των ορυκτελαίων, το 60% του βωξίτη και το 100% του νικελίου. Την ίδια στιγμή για τους συμμάχους η μοναδική πύλη των Βαλκανίων ήταν και παρέμενε η Ελλάδα.
Λόγω αυτών, η γερμανική απαίτηση για υψηλή κεφαλαιοδότηση από την Ελλάδα ήταν ανελαστική και είχε προκαλέσει τις έντονες αντιδράσεις ακόμα και της κατοχικής κυβέρνησης Τσολάκογλου που απειλούσε με παραίτηση. Παράλληλα ο Μουσολίνι όπως και ο Γερμανός πληρεξούσιος για την Ελλάδα, Γκύντερ Αλτενμπουργκ πίεζαν το Βερολίνο να μειώσει τα έξοδα κατοχής για την Ελλάδα.
Το πρόβλημα των μοναδικά υπέρογκων δαπανών κατοχής συνόδευε η "παντός αγαθού" λεηλασία του τόπου, φυσικό επακόλουθο της οποίας ήταν ο λιμός. Ο Αλτενμπουργκ από τις πρώτες ημέρες προειδοποιούσε το Βερολίνο για τον επερχόμενο υποσιτισμό. Παράλληλα ο εκπρόσωπος του Βατικανού, νούτσιος Α. Ρονκάλι, ο μετέπειτα πάπας Ιωάνης ΚΓ', μετά από έρευνες του, διαπίστωνε τριπλασιασμό των θανάτων σε Αθήνα-Πειραιά λόγω λιμού τον χειμώνα 1941-426 και ο Γκαίμπελς σημείωνε στο ημερολόγιό του, ".... η πείνα (στην Ελλάδα) έχει καταστεί ενδημική νόσος. Στους δρόμους της Αθήνας οι άνθρωποι πεθαίνουν κατά χιλιάδες από εξάντληση" . Το πρόβλημα του λιμού καθιστούσε οξύτερο το Λονδίνο που είχε κηρύξει την Ελλάδα σε επισιτιστική καραντίνα για να εξωθήσει τον ελληνικό πληθυσμό προς την αντίσταση.
Η πείνα, η ανομία και τα φιλοαγγλικά αισθήματα γίνονταν τόσο απειλητικά που οι Γερμανοί δεν μπορούσαν να τα αγνοήσουν. Ο υποσιτισμός τους απασχολούσε γιατί υποκινούσε λαϊκές αντιδράσεις και την αντίσταση.
Έτσι οι Δυνάμεις Κατοχής οδηγήθηκαν σε μια αδήριτη πραγματικότητα δύο ανελαστικών και αντικρουομένων απαιτήσεων. Από τη μια η κεφαλαιοδότηση από την Ελλάδα τον στρατιωτικών επιχειρήσεων του άξονα στην ευρύτερη περιοχή της και από την άλλη η πείνα που οδηγούσε στην εξέγερση και στην αντίσταση.
Για την αντιμετώπιση του προβλήματος οι Δυνάμεις Κατοχής, τον Οκτώβριο του 1941, θα στείλουν στην Ελλάδα οικονομικούς τεχνοκράτες, δίχως όμως κάποιο αποτέλεσμα. Στη συνέχεια το πρόβλημα θα απασχολήσει και θα λάβει οξύτατη μορφή στην ιταλογερμανική Δημοσιονομική Συνδιάσκεψη εμπειρογνωμόνων, από Ιανουάριο μέχρι Μάρτιο του 1942 στη Ρώμη. Η γερμανική επιμονή για υψηλή κεφαλαιοδότηση από την Ελλάδα οδηγούσε σε αδιέξοδο τη Διάσκεψη.
Τότε ο Ιταλός τραπεζίτης και οικονομικός πληρεξούσιος της Ιταλίας στην Ελλάδα, Ντ'Αγκοστίνι, θα προτείνει τη λύση του δανείου. Δηλαδή οι πέρα από τις δαπάνες κατοχής αναλήψεις να χρεώνονται από την Ελλάδα ως δάνειο προς την Γερμανία και την Ιταλία.
Β. ΤΟ ΔΑΝΕΙΟ
Η σχετική δανειακή συμφωνία θα υπογραφεί στις 14.3.1942 από τους πληρεξούσιους της Γερμανίας και της Ιταλίας στην Ελλάδα, αντίστοιχα Άλτενμπουργκ και Γκίτζι. Η Ελλάδα δεν είχε προσκληθεί και δεν ήταν παρούσα. Στην Ελλάδα την ανακοίνωσε μετά από εννιά μέρες ο Άλτενμπουργκ με την ρηματική διακοίνωση 160/23.3.1942 και ο Γκίτζι με το σημείωμά του Νο4/6406/461/23. 3.1942.
Σύμφωνα μ'αυτήν:
• Η ελληνική κυβέρνηση υποχρεούται κατά μήνα να καταβάλλει έξοδα κατοχής 1,5 δισ. δρχ. (άρθρο 2).
• Οι αναλήψεις από την Τράπεζα της Ελλάδος (στο εξής ΤΕ), άνω του ποσού αυτού θα χρεώνονται στις κυβερνήσεις της Γερμανίας και της Ιταλίας ως άτοκο, σε δραχμές δάνειο της Ελλάδας προς αυτές (άρθρο 3).
• Η επιστροφή του δανείου θα γινόταν αργότερα (αρθ. 4).
• Η συμφωνία είχε αναδρομική ισχύ από 1.1.1942 (άρθρ. 5).
Η δανειακή σύμβαση αποτελούσε μια συμφωνία μεταξύ Γερμανίας και Ιταλίας που επιβαλλόταν στην Ελλάδα υποχρεωτικά εκτελεστή (αναγκαστική). Οι δανειακές αναλήψεις θα είχαν την μορφή μηνιαίων προκαταβολών, το ύψος και η διάρκεια των οποίων δεν προσδιοριζόταν. Επίσης δεν προσδιοριζόταν πότε θα άρχιζε η εξόφληση του, ενώ προσδιοριζόταν ότι ήταν άτοκο και σε δραχμές.
Με το εμπιστευτικό έγγραφο 409/2.4.1942 ο Έλληνας υπουργός Οικονομικών έδινε εντολή στην ΤΕ να συμμορφωθεί με τη ρηματική διακοίνωση του Αλτενμπουργκ και να αρχίσει να καταβάλει τις δανειακές προκαταβολές.
Την αρχική αυτή αναγκαστική σύμβαση ακολούθησαν τρεις τροποποιήσεις με κοινή βούληση των συμβαλλομένων. Αυτές μετατρέπουν την αρχική αναγκαστική σύμβαση σε συμβατική. Δηλαδή το δάνειο παύει να είναι αναγκαστικό και μεταπίπτει σε κοινό συμβατικό δάνειο.
Με την πρώτη τροποποίηση (2.12.1942) ορίζεται ότι τα δανειακά ποσά είναι αναπροσαρμοζόμενα και θα αρχίσουν να επιστρέφονται από τον Απρίλιο του 1943 (άρθρο β, παράγραφοι 2 και 3).
Μάλιστα κατέβαλαν και δύο εξοφλητικές δόσεις του δανείου και στη συνέχεια σταμάτησαν την επιστροφή του, οπότε μεταπίπτει σε έντοκο λόγω υπερημερίας. Δηλαδή το δάνειο είχε μετατραπεί σε σταθερού νομίσματος και έντοκο.
Το ύψος του δανείου κατά την ΤΕ ανέρχεται (δίχως τους τόκους) σε 227.940.201 εκ. δολ. το 1944 και κατά τον Αλτενμπουργκ 400 εκ. μετακατοχικά μάρκα. Με τις αναπροσαρμογές και τους τόκους ανέρχεται σε κάποιες δεκάδες δισ. ευρώ.
Επομένως το κατοχικό δάνειο είναι συμβατικό και όχι αναγκαστικό, σταθερού νομίσματος και από τον Απρίλιο του 1943 έντοκο. Αποτελεί συμβατική υποχρέωση της Γερμανίας έναντι της Ελλάδας και όχι επανορθωτική. Ως τέτοια δεν εντάσσεται στη συμφωνία του Λονδίνου 1953 που αναστέλει την καταβολή των επανορθώσεων και αποζημιώσεων.
Γ. Η ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΙΕΚΔΙΚΗΣΗ ΤΟΥ ΔΑΝΕΙΟΥ
Η Ελλάδα στη διάσκεψη των επανορθώσεων του 1945, στη διάσκεψη των Παρισίων το 1946 και στη διάσκεψη των ΥΠΕΞ των τεσσάρων Μ.Δ. το Νοέμβριο του 1947, διαχώρισε το κατοχικό δάνειο από τις επανορθώσεις και ζητούσε την επιστροφή του.
Η Ελλάδα ουδέποτε έπαψε να διεκδικεί το κατοχικό δάνειο .
• Το 1964 με τον Αγγελόπουλο, ως εκπρόσωπο της ελληνικής κυβέρνησης.
• Το 1965 με τον Α. Παπανδρέου.
• Στις ελληνογερμανικές συνομιλίες στην Αθήνα το 1966.
Τότε η Γερμανία πρόβαλε τον ισχυρισμό ότι του δανείου είχε
παραιτηθεί εγγράφως ο Κ. Καραμανλής. Στη συνέχεια το μετέτρεψε σε προφορική παραίτηση Καραμανλή, πράγμα που διέψευσε ο Κ. Καραμανλής. Τέλος με τη ρηματική της διακοίνωση στις 31.3.1967, η Γερμανία δεχόταν ότι δεν υπήρξε παραίτηση Καραμανλή.
• Το 1974 το ανακίνησε ο Ζολώτας.
• Στις 18.4.1991 το έθεσε ανεπίσημα και προφορικά ο τότε ΥΠΕΞ Α. Σαμαράς στο Γερμανό ομόλογό του.
• Στις 14.11.1995 το έθεσε η Ελλάδα με ρηματική διακοίνωση.
Η Γερμανία σταθερά το απορρίπτει, με τα επιχειρήματα:
• Το δάνειο εντάσσεται στη συμφωνία του Λονδίνου.
• Από το δάνειο παραιτήθηκε ο Κ. Καραμανλής. Το επανέλαβε και μετά το 1990 παρά τη ρηματική διακοίνωση του Μαρτίου 1967.
• Ύστερα από 50 χρόνια δεν μπορεί να εγείρονται τέτοιες απαιτήσεις. (Η Ελλάδα το διεκδικεί από το 1945).
Το μόνο που δηλώνουν αυτά τα επιχειρήματα είναι έλλειψη επιχειρημάτων. Μετά την ενοποίηση της Γερμανίας το 1990 έχει εκλείψει και το τυπικό επιχείρημα που θα μπορούσε να προβληθεί, εκείνο του χωρισμού της Γερμανίας. Επομένως είναι άμεσα διεκδικήσιμο και πολιτικά και συμβατικά (νομικά). Μπορεί να το διεκδικήσει η ελληνική κυβέρνηση, η Τράπεζα της Ελλάδος ή οποιοσδήποτε μέτοχος της (πάνω ενός ορίου μετοχών), όπως και ο ελληνικός λαός μέσω των συντεταγμένων πολιτειακών θεσμών του. Τέλος την ελληνική διεκδίκηση ενισχύει το προηγούμενο της Γιουγκοσλαβίας και της Πολωνίας στις οποίες η ναζιστική Γερμανία είχε επιβάλλει παρόμοια κατοχικά δάνεια και τα οποία μετακατοχικά η τότε Δ. Γερμανία επέστρεψε (αντίστοιχα το 1956 και 1971).
Η σημερινή Γερμανία δεν πρέπει να ξεχνά ότι δανείσθηκε από το ελληνικό κράτος κατά παράβαση του άρθρου 49 της σύμβασης της Χάγης του 1909 και το οποίο ισχύει και σήμερα. Δανείσθηκε από ένα κράτος που η ίδια η ναζιστική Γερμανία είχε χαρακτηρίσει ακατάλυτο και ότι οι ναζί όχι μόνο δεν αμφισβήτησαν ουδέποτε το δάνειο αλλά και άρχισαν την αποπληρωμή του, ενώ και ο καγκελάριος Ερχαρντ, το 1964, είχε δεσμευθεί για την επιστροφή του μετά την επανένωση της Γερμανίας.
Η Γερμανία δεν πρέπει να ξεχνά ότι η γερμανική κατοχή είναι υπόλογος για το οικονομικό ελληνικό ολοκαύτωμα της περιόδου 1940-44. Ενδεικτικά και μόνο είναι υπόλογος για το ότι στην Ελλάδα ο πληθωρισμός αυξήθηκε 15,3 εκατομμύρια φορές και ότι μόνο την Ελλάδα υποχρέωσε η τότε Γερμανία να της καταβάλει πολεμικές αποζημιώσεις. Αυτό το ολοκαύτωμα το αναγνώρισαν οι Ιταλοί : "Η Ελλάδα είναι στημένη σαν λεμόνι", έλεγε ο Γκίτζι. Αποκορύφωμα ο Μουσολίνι, που έλεγε ότι "... οι Γερμανοί άρπαξαν από τους Έλληνες ακόμα και τα κορδόνια των παπουτσιών τους...". Αλλά και ο Γερμανός Υπ. Οικονομίας, Φουνκ, τον Ιούνιο του 1943 έγραφε σε άρθρο του ότι, "η Ελλάς δοκίμασε τα δεινά του πολέμου, όπως ίσως καμία άλλη χώρα της Ευρώπης".
Για την επανόρθωση η Ελλάδα θα χρειαζόταν 33 φορές το εθνικό εισόδημα του 1946. Αυτό μετακατοχικά η Ελλάδα θα το αναζητούσε στον εξωτερικό
δανεισμό.
Από την άλλη πλευρά αυτή που αμφισβητεί και αρνείται την επιστροφή του κατοχικού δανείου είναι η μετά το 1990 ενωμένη και δημοκρατική
Γερμανία.
Αυτή όμως η συμπεριφορά, εκτός των άλλων, πλήττει βάναυσα τα μετακατοχικά φιλογερμανικά αισθήματα, όπως τα χαρακτήρισε ο καγκελάριος Κολ, του ελληνικού λαού και γι' αυτό ακέραια την ευθύνη φέρει η γερμανική κυβέρνηση.
Του Τάσου Μηνά Ηλιαδάκη**
Πηγές:
1. National Archires, Waschington, DC: Τ. 120/2481/Ε259713-715,
"Promemoria", 23.9.1942 και Τ-120/166/81370- 5,Altenburg-Berlin,
4.9.42).
2. Σωτ. Γκοτζαμάνης, κατοχικό δάνειο και δαπάναι κατοχής, Θεσ/κη
1954, σ. 5 Γ. Τσολάκογλου, Απομνημονεύματα, Αθήνα 1950, σ. 210, 212, 215, 218,
219, 234.
Κ. Λογοθετόπουλος, Ιδού η αλήθεια, Αθήνα 1948, σ. 49.
3. National Archives, ο.π.
4. Τ. Ηλιαδάκης, Οι επανορθώσεις και το γερματικό κατοχικό δάνειο, εκδ. Δετοράκη, Αθήνα 1997, σ. 83-101.
5. Ηλιαδάκης, σ. 111
Heinz Richter, Δύο επαναστάσεις και αντεπαναστάσεις στην Ελλάδα,
Εξάντας Αθήνα, 1975 σ. 155, 157.
6. Ηλιαδάκης ο.π.
7. Χ. Φλάισερ, Στέμμα και Σβάστικα, Παπαζήσης, Αθήνα (χ.χ.), Τ1, σ. 194.
8. W. Medlicott, The economic Blockade, Λονδίνο, 1959, Τ2, σ. 254.
Η. Βενέζης, Αρχιεπίσκοπος Δαμασκηνός, Εστία, Αθήνα, 1981, σ. 113.
9. Richter, Τ. σ. 155 σημείωση, 255, 257.
10. Γκοτζαμάνης, σ. 2 Τσολάκογλου, σ. 208-210.
11. Αρχεία ΥΠΕΞ, έκθεση Λαμπρούκου, σ. 9-11.
Λογοθετόπουλος, σ. 48, Τσολάκογλου, σ. 211, Γκοτζαμάνης, σ. 3, 23, 24, 31.
Α. Αγγελόπουλος, Οικονομικά Τ.Α., Παπαζήσης, Αθήνα 1974, σ. 142,
167, 179, 190, 191.
12. Τη δανειακή σύμβαση βλέπε• Ηλιαδάκης, σ. 297.
13. Αρχεία ΤΕ, φάκελος κατοχικού δανείου, σημείωμα Ι. Πασσιά και το έγγραφο 409/2.4.1942.
14. Αρχεία ΤΕ, φάκελος κατοχικού δανείου, σημείωμα Ι. Πασσιά, σ. 4.
15. Β. Μαθιόπουλος, "400 εκ. μάρκα μας χρωστά η Βόνη", Βήμα, 2.6.1991.
16. Ηλιαδάκης, σ. 158, 164, 171.
17. Ηλιαδάκης, σ. 200, 202, 203-205
Αγγελόπουλος, Οικονομικά, Τ. σ. 201-205, 209.
Βήμα 18.10.1966, σ. 7 έκθεση Α. Παπανδρέου και επιστολή Κάιζερ, σ.9, Πρακτικά Βουλής 28.5.1991 αγόρευση Α. Παπανδρέου.
18. Ηλιαδάκης, σ. 212-213.
19. Mark Mazower, Στην Ελλάδα του Χίτλερ, Αλεξάνδρεια, Αθήνα 1994, σ. 93.
20. G. Ciano, tagebucher 1939-1943 Βern 1946, σ. 353.
21. Γερμανοελληνικά Οικονομικά Νέα, Ιούνιος 1943, σ. 2.
* Το άρθρο δημοσιεύτηκε στις 25/1/2010 στην καθημερινή πρωινή
εφημερίδα της Κρήτης Η ΠΑΤΡΙΣ.
** Ο Τάσος Μ. Ηλιαδάκης είναι Μαθηματικός, Πολιτειολόγος, Δρ. Κοινωνιολογίας, καθηγητής Σχολής Εθνικής Ασφάλειας. Μέλος της Ελληνικής Επιτροπής στη διεθνή Συνδιάσκεψη για το χρυσό των Ναζί στο Λονδίνο το 1997, εισηγητής στην ελληνογερμανική διάσκεψη Δελφών το 1996 και στην Πανελλήνια Συνδιάσκεψη Αλεξανδρούπολης το 2005 για το Δημόσιο Χρέος.
Εγγραφή σε:
Αναρτήσεις (Atom)